Kryzys powołań kapłańskich. Kościół sięga po wsparcie z Afryki

Kryzys powołań kapłańskich. Kościół sięga po wsparcie z Afryki

Liczba nowych kandydatów do kapłaństwa w Polsce nieznacznie wzrosła, ale nie zmienia to wieloletniego trendu. W seminariach jest obecnie 1372 mężczyzn – o 81 mniej niż przed rokiem i aż o 222 mniej niż dwa lata temu. Zdaniem ks. prof. Andrzeja Kobylińskiego z Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego dane potwierdzają głęboki kryzys powołań kapłańskich i zakonnych.

W październiku formację w seminariach rozpoczęło 304 mężczyzn. Rok wcześniej było ich 289, a w 2024 roku – 301.

Wzrost nastąpił jednak wyłącznie w seminariach diecezjalnych. Przyjęto do nich 221 nowych kandydatów wobec 188 przed rokiem i 196 dwa lata temu. W seminariach zakonnych sytuacja jest odwrotna – formację rozpoczęło 83 mężczyzn, podczas gdy rok wcześniej było ich 101, a w 2024 roku – 105.

– Dane statystyczne dotyczące nowych kleryków w seminariach duchownych pokazują utrzymującą się od kilku lat stabilizację, która potwierdza głęboki kryzys powołań kapłańskich, zakonnych i misyjnych – ocenił ks. prof. Kobyliński, filozof i kierownik Katedry Etyki UKSW w Warszawie.

Kleryków nadal ubywa

Jeszcze wyraźniej skalę zmian pokazuje liczba wszystkich osób przygotowujących się do kapłaństwa. Obecnie w polskich seminariach jest 1372 mężczyzn. Rok temu było ich 1453, a w 2024 roku – 1594.

W seminariach diecezjalnych kształci się 946 kleryków, o 28 mniej niż przed rokiem. Znacznie większy spadek nastąpił w seminariach zakonnych, gdzie liczba alumnów zmniejszyła się z 479 do 426.

Najwięcej kleryków – 68 – studiuje w seminarium archidiecezji poznańskiej. Jest to jednak placówka międzydiecezjalna, przygotowująca również kandydatów z archidiecezji gnieźnieńskiej oraz diecezji kaliskiej i bydgoskiej.

Seminarium diecezji tarnowskiej ma 60 alumnów, a międzydiecezjalne seminarium archidiecezji krakowskiej, w którym kształcą się również kandydaci z diecezji bielsko-żywieckiej – 58.

W Wyższym Metropolitalnym Seminarium Duchownym w Warszawie studiuje 48 kleryków pochodzących z archidiecezji warszawskiej, diecezji łowickiej oraz Ordynariatu Polowego Wojska Polskiego.

Wśród zgromadzeń zakonnych najwięcej kandydatów mają dominikanie – 36. U salezjanów jest ich 35, u franciszkanów konwentualnych w Łodzi – 29, a u paulinów – 27.

Młodzi Polacy odchodzą od religii

Zdaniem ks. prof. Kobylińskiego kryzys powołań ma wiele przyczyn. Wśród czynników zewnętrznych wymienia dobrobyt materialny, kulturę masową oraz przejmowanie przez młodych Polaków zachodnioeuropejskiego stylu życia.

Za równie istotne uważa jednak problemy wewnątrz samego Kościoła. Wskazuje m.in. na model nauczania religii w szkołach, zanik katechezy parafialnej, negatywny wizerunek instytucji kościelnych oraz skandale obyczajowe, które doprowadziły do spadku zaufania do księży i biskupów.

Ekspert przypomniał wyniki badań Pew Research Center z 2018 roku. W porównaniu obejmującym kilkadziesiąt krajów Polska wyróżniała się największą różnicą między religijnością młodych i starszych mieszkańców. Według Kobylińskiego nowsze dane Instytutu Statystyki Kościoła Katolickiego pokazują, że w ostatnich latach proces odchodzenia młodego pokolenia od praktyk religijnych jeszcze przyspieszył.

Jednocześnie – jak zaznacza duchowny – Polska pozostaje jednym z najbardziej religijnych społeczeństw Europy pod względem udziału w praktykach religijnych oraz deklarowanej wiary.

Zdaniem Kobylińskiego zahamowanie sekularyzacji wymaga przede wszystkim odbudowy społecznego zaufania do Kościoła. Wymienił w tym kontekście konieczność rozliczenia skandali seksualnych, wypłacania odszkodowań ofiarom wykorzystywania seksualnego przez duchownych oraz odbudowania katechezy prowadzonej przy parafiach.

Klerycy z Afryki

Nowym zjawiskiem jest coraz większa obecność w polskich seminariach kandydatów pochodzących z innych krajów, szczególnie z Afryki. Dotychczas było to spotykane przede wszystkim w międzynarodowych zgromadzeniach zakonnych, ale cudzoziemcy zaczynają pojawiać się także w seminariach diecezjalnych.

W roku akademickim 2025/2026 w Wyższym Seminarium Duchownym Diecezji Kieleckiej na około 30 alumnów dziewięciu pochodziło z Afryki – siedmiu z Angoli i dwóch z Republiki Środkowoafrykańskiej. W seminarium diecezji ełckiej kształciło się natomiast trzech kleryków z Togo i Ghany.

Według ks. prof. Kobylińskiego można spodziewać się, że podobny model będzie stopniowo wprowadzany w kolejnych diecezjach ze względu na niedostateczną liczbę rodzimych powołań.

Może to jednak oznaczać poważne wyzwanie dla polskiego Kościoła. Duchowny zwraca uwagę na duże różnice kulturowe oraz trudności, jakie księża wychowani w Afryce mogą mieć ze zrozumieniem polskiej historii, obyczajowości oraz wrażliwości społecznej i religijnej.

– Wydaje się jednak, że nie ma innego rozwiązania, jak wzajemne poznawanie się i próba zrozumienia – powiedział Kobyliński.

Podobne zmiany nastąpiły już wcześniej w Europie Zachodniej. W Niemczech, Francji i Włoszech pracują tysiące księży pochodzących z Afryki oraz Azji, zwłaszcza z Indii. Według Kobylińskiego doświadczenia tych krajów pokazują zarówno pozytywne, jak i negatywne strony takiego rozwiązania.

Tegoroczne statystyki zostały zebrane z 68 ośrodków formacyjnych. Obejmują m.in. 31 seminariów diecezjalnych lub międzydiecezjalnych, przygotowujących kandydatów z 41 diecezji rzymskokatolickich, seminarium greckokatolickie, dwa seminaria misyjne Redemptoris Mater, Seminarium dla Starszych Kandydatów 35 plus oraz 33 zakonne wspólnoty formacyjne.

Choć więc liczba mężczyzn rozpoczynających w tym roku formację nieznacznie wzrosła, ogólny obraz pozostaje niekorzystny. W ciągu zaledwie dwóch lat liczba wszystkich kleryków w Polsce zmniejszyła się z 1594 do 1372, czyli o niemal 14 proc.