Kanada przyjmowała nazistowskich zbrodniarzy

Kanada przyjmowała nazistowskich zbrodniarzy

Niemieccy zbrodniarze wojenni lubili fotografować się na tle powieszonych przez nich Polaków.

Nowo odtajnione dokumenty ujawniają nieznane dotąd szczegóły współpracy Kanady i Stanów Zjednoczonych w przyjmowaniu po II wojnie światowej osób podejrzewanych o udział w nazistowskich zbrodniach. Według raportu przygotowanego na zlecenie kanadyjskiego rządu amerykańskie służby pomagały niektórym z nich uzyskać dokumenty umożliwiające legalną imigrację do Kanady. W zamian miały wykorzystywać ich wiedzę i doświadczenie w działaniach prowadzonych podczas zimnej wojny.

Informacje znalazły się w raporcie historyczki Alti Rodal, zatytułowanym „Nazistowscy zbrodniarze wojenni w Kanadzie. Historyczny i polityczny kontekst od lat 40. do czasów współczesnych”.

Liczący 618 stron dokument powstał na potrzeby komisji kierowanej przez sędziego Julesa Deschênesa, powołanej w 1985 roku do zbadania obecności nazistowskich zbrodniarzy wojennych w Kanadzie.

Przez dziesięciolecia znaczna część raportu pozostawała tajna. Rząd federalny uzasadniał odmowę jego ujawnienia między innymi względami bezpieczeństwa państwa oraz koniecznością ochrony stosunków międzynarodowych.

W 2024 roku udostępniono część dokumentu. Kolejne fragmenty ujrzały światło dzienne po orzeczeniu sądu z 1 września 2026 roku, nakazującym niemal całkowite odtajnienie raportu. Rząd nie odwołał się od tej decyzji.

O ujawnienie dokumentów od lat zabiegała żydowska organizacja B’nai Brith Canada.

Jednym z najbardziej niepokojących ustaleń jest rola amerykańskich służb wojskowych i wywiadowczych w powojennych migracjach osób związanych z nazistowskim aparatem władzy.

Według raportu kanadyjska policja federalna RCMP podejrzewała co najmniej 35–40 osób o posługiwanie się sfałszowanymi dokumentami przygotowanymi w Stanach Zjednoczonych.

W latach 50. kanadyjskie służby odrzuciły 52 wnioski imigracyjne, w których wykorzystano amerykańskie dokumenty budzące zastrzeżenia.

Z ustaleń historyczki wynika jednak, że przez kanadyjski system imigracyjny mogły przechodzić znacznie większe grupy osób objętych tajnymi amerykańskimi programami.

Operacje te miały początkowo charakter wojskowy, a później były powiązane również z działalnością CIA.

W okresie narastającej rywalizacji ze Związkiem Radzieckim amerykańskie służby poszukiwały ludzi posiadających informacje o komunistycznych strukturach politycznych, wojskowych i wywiadowczych.

Wśród potencjalnych współpracowników znajdowały się osoby, które podczas wojny służyły nazistowskim Niemcom lub uczestniczyły w działalności organizacji odpowiedzialnych za prześladowania i zbrodnie.

Według ujawnionych materiałów część z nich mogła otrzymać możliwość rozpoczęcia nowego życia w Ameryce Północnej w zamian za współpracę z amerykańskimi służbami.

Raport wskazuje również na naciski wywierane przez stronę amerykańską na kanadyjskie władze imigracyjne. Nie oznacza to jednak, że każda osoba objęta tymi działaniami została prawomocnie uznana za zbrodniarza wojennego.

Komisja Deschênesa sporządziła listę około 900 osób, które mogły mieć związki z nazistowskimi zbrodniami i po wojnie osiedliły się w Kanadzie. Zadaniem śledczych było ustalenie, czy istnieją podstawy do wszczęcia postępowań przeciwko konkretnym osobom.

Ujawnienie kolejnych fragmentów raportu ponownie wywołało pytania o odpowiedzialność kanadyjskich władz za powojenną politykę imigracyjną oraz o to, w jakim stopniu względy zimnowojenne przeważały nad koniecznością ścigania sprawców zbrodni.

Organizacja B’nai Brith Canada domaga się teraz udostępnienia także drugiej, nadal niejawnej części materiałów komisji Deschênesa, zawierającej informacje dotyczące osób objętych dochodzeniem.

Jej przedstawiciele podkreślają, że pełne ujawnienie dokumentacji jest niezbędne do wyjaśnienia tej części historii Kanady i oddania sprawiedliwości ofiarom nazistowskich zbrodni.

This page imported from Bejsment