Spór o nominacje sędziów w Kanadzie

Spór o nominacje sędziów w Kanadzie

Widok sali sądowej z fotela sędziego w budynku Sądu Okręgowego w Edmonton.

Kanadyjskie Stowarzyszenie Prawników odrzuciło apel premierów kilku prowincji dotyczący zmiany zasad powoływania sędziów sądów wyższej instancji i sądów apelacyjnych w Kanadzie.

Premierzy Alberty, Saskatchewan, Ontario i Quebecu w liście do premiera Marka Carneya zaproponowali, aby prowincje uzyskały decydujący wpływ na nominacje sędziowskie, w tym prawo zatwierdzania kandydatów.

Ich zdaniem takie rozwiązanie zwiększyłoby zaufanie społeczne do sądów i lepiej odzwierciedlało potrzeby lokalnych społeczności.

Propozycję szybko odrzucił federalny minister sprawiedliwości Sean Fraser. Krytyczne stanowisko zajęło również Kanadyjskie Stowarzyszenie Adwokackie.

— Obecny system ma istotną zaletę: zapewnia znaczną niezależność od wpływów politycznych — napisała prezes organizacji Bianca Kratt w liście do premiera.

Kratt podkreśliła, że zwiększenie roli rządów prowincji — np. poprzez przyznanie im prawa weta — mogłoby prowadzić do upolitycznienia procesu nominacji.

Jak zaznaczyła, już dziś prowincje mają istotny udział w procedurze, m.in. poprzez komisje oceniające kandydatów, w których zasiadają przedstawiciele władz prowincjonalnych, środowisk prawniczych i rządu federalnego.

Premierzy argumentowali, że w innych państwach federalnych — takich jak Stany Zjednoczone czy Australia — większą rolę w powoływaniu sędziów odgrywają władze stanowe lub prowincyjne. Kratt uznała jednak te porównania za nieprecyzyjne, wskazując na odmienność systemów prawnych.

— W Kanadzie sądy wyższej instancji rozpatrują zarówno sprawy federalne, jak i prowincyjne, a także mogą uchylać akty prawne obu poziomów władzy — zaznaczyła.

Głos w sprawie zabrało także biuro premiera Douga Forda, które podkreśliło znaczenie współpracy z rządem federalnym, zwłaszcza w kontekście bezpieczeństwa publicznego i reformy systemu kaucji.

Z kolei minister sprawiedliwości Alberty Mickey Amery oraz minister sprawiedliwości Quebecu Simon Jolin-Barrette poparli potrzebę zmian, argumentując, że obecny system nie daje prowincjom wystarczającego wpływu na wybór sędziów.

Zdaniem Kratt ewentualne reformy powinny koncentrować się na usprawnieniu procesu nominacji — m.in. poprzez szybsze obsadzanie wakatów, zwiększenie przejrzystości oraz wspieranie różnorodności wśród kandydatów.

— Kluczowe jest także ograniczenie opóźnień w postępowaniach sądowych oraz zapewnienie odpowiednich zasobów systemowi wymiaru sprawiedliwości — podkreśliła.