Literacki Nobel dla pisarki z Toronto

Literacki Nobel dla pisarki z Toronto

Laureatka literackiej Nagrody Nobla Anne Carson

Kanadyjska poetka, eseistka i tłumaczka Anne Carson została laureatką Literackiej Nagrody Nobla za 2026 rok. Akademia Szwedzka doceniła 76-letnią pisarkę za nowatorską twórczość, w której łączy współczesną literaturę z tradycją starożytnej Grecji. Carson jest drugą Kanadyjką uhonorowaną tym wyróżnieniem, po Alice Munro, nagrodzonej w 2013 roku.

Nazwisko laureatki ogłoszono w czwartek, 8 października, w Sztokholmie. W uzasadnieniu Akademia podkreśliła, że Carson stworzyła nowe formy literackie dzięki śmiałemu i pomysłowemu podejściu do tradycji klasycznej.

Anne Carson urodziła się 21 czerwca 1950 roku w Toronto. Studiowała literaturę klasyczną na torontońskim uniwersytecie, gdzie uzyskała doktorat. Przez wiele lat wykładała na uczelniach kanadyjskich i amerykańskich, równocześnie rozwijając własną twórczość poetycką i translatorską.

Jej książki trudno przyporządkować do jednego gatunku. Carson swobodnie łączy poezję, prozę, esej, dramat i refleksję filozoficzną. Często sięga po greckie mity, nadając im nowe znaczenia i zestawiając doświadczenia starożytnych bohaterów z problemami współczesnego człowieka.

Jednym z jej najbardziej znanych dzieł jest wydana w 1998 roku „Autobiography of Red”, powieść napisana wierszem. Pisarka przedstawia w niej współczesną wersję mitu o Gerionie, potworze pokonanym przez Heraklesa. Zamiast tradycyjnej opowieści o walce bohatera z potworem powstała historia o miłości, samotności i poszukiwaniu własnej tożsamości.

Duże uznanie przyniosła Carson także książka „The Beauty of the Husband”, za którą otrzymała w 2001 roku prestiżową brytyjską Nagrodę im. T.S. Eliota.

Wśród jej innych ważnych utworów znajdują się „Nox”, poświęcony pamięci zmarłego brata, „Red Doc>” oraz „Norma Jeane Baker of Troy”, w którym historia Heleny Trojańskiej splata się z losami Marilyn Monroe.

Carson jest również cenioną tłumaczką literatury starogreckiej. Przekładała między innymi utwory Safony oraz tragedie Sofoklesa i Eurypidesa. Jej interpretacje klasycznych dzieł wyróżniają się współczesnym językiem i niekonwencjonalnym podejściem do oryginału.

Twórczość kanadyjskiej pisarki została doceniona także w Polsce. W 2025 roku otrzymała Międzynarodową Nagrodę Literacką im. Zbigniewa Herberta. Wyróżnienie odebrała osobiście 11 czerwca podczas uroczystości w Pałacu Rzeczypospolitej w Warszawie.

Wiadomość o przyznaniu Nobla była dla Carson ogromnym zaskoczeniem. Kiedy przedstawiciele Akademii skontaktowali się z nią, przebywała na Islandii. Pisarka przyznała, że nie spodziewała się takiego wyróżnienia.

Anne Carson jest dziewiętnastą kobietą w historii uhonorowaną Literacką Nagrodą Nobla. Dołączyła tym samym do grona laureatów, wśród których znajduje się pięcioro polskich pisarzy: Henryk Sienkiewicz, Władysław Reymont, Czesław Miłosz, Wisława Szymborska i Olga Tokarczuk.

Literacki Nobel przyznawany jest od 1901 roku. Tegoroczna nagroda ma wartość 12 milionów koron szwedzkich. Uroczyste wręczenie medali i dyplomów odbędzie się tradycyjnie 10 grudnia w Sztokholmie.