{"id":10702,"date":"2026-07-24T09:15:03","date_gmt":"2026-07-24T13:15:03","guid":{"rendered":"https:\/\/radiopoloniawinnipeg.com\/index.php\/2026\/07\/24\/naukowcy-odkryli-pierwszy-zakazny-nowotwor-u-ryb-w-jeziorach-quebecu-oraz-polnocno-wschodnich-stanow-zjednoczonych\/"},"modified":"2026-07-24T09:15:03","modified_gmt":"2026-07-24T13:15:03","slug":"naukowcy-odkryli-pierwszy-zakazny-nowotwor-u-ryb-w-jeziorach-quebecu-oraz-polnocno-wschodnich-stanow-zjednoczonych","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/radiopoloniawinnipeg.com\/index.php\/2026\/07\/24\/naukowcy-odkryli-pierwszy-zakazny-nowotwor-u-ryb-w-jeziorach-quebecu-oraz-polnocno-wschodnich-stanow-zjednoczonych\/","title":{"rendered":"Naukowcy odkryli pierwszy zaka\u017any nowotw\u00f3r u ryb w jeziorach Quebecu oraz p\u00f3\u0142nocno-wschodnich Stan\u00f3w Zjednoczonych"},"content":{"rendered":"<p>Naukowcy odkryli niezwykle rzadki przypadek nowotworu zaka\u017anego u ryb \u017cyj\u0105cych w jeziorach Quebecu oraz p\u00f3\u0142nocno-wschodnich Stan\u00f3w Zjednoczonych. Badania genetyczne wskazuj\u0105, \u017ce czerniak wyst\u0119puj\u0105cy u sumik\u00f3w brunatnych mo\u017ce by\u0107 przenoszony mi\u0119dzy osobnikami, co czyni go pierwszym znanym zaka\u017anym nowotworem u ryb i jednym z zaledwie kilku takich przypadk\u00f3w opisanych w \u015bwiecie przyrody.<\/p>\n<p>Wyniki bada\u0144 opublikowano w \u015brod\u0119 na \u0142amach presti\u017cowego czasopisma \u201eNature\u201d. Analizy wykaza\u0142y, \u017ce kom\u00f3rki nowotworowe z r\u00f3\u017cnych ryb s\u0105 do siebie genetycznie znacznie bardziej podobne ni\u017c do organizm\u00f3w, w kt\u00f3rych zosta\u0142y znalezione. To w\u0142a\u015bnie ten fakt sugeruje, \u017ce rak mo\u017ce przenosi\u0107 si\u0119 z jednej ryby na drug\u0105.<\/p>\n<p>Julie Dragon, wsp\u00f3\u0142autorka bada\u0144, podkre\u015bli\u0142a, \u017ce do tej pory naukowcy znali jedynie trzy inne przypadki zaka\u017anych nowotwor\u00f3w \u2013 u diab\u0142\u00f3w tasma\u0144skich, ps\u00f3w oraz skorupiak\u00f3w.<\/p>\n<p>\u2013 Takie zjawiska nale\u017c\u0105 do absolutnych wyj\u0105tk\u00f3w w przyrodzie. Musz\u0105 zaistnie\u0107 bardzo szczeg\u00f3lne warunki, aby mog\u0142o doj\u015b\u0107 do czego\u015b takiego \u2013 wyja\u015bni\u0142a.<\/p>\n<p>Pierwsze przypadki choroby odnotowano w 2012 roku, gdy w\u0119dkarze \u0142owi\u0105cy w jeziorze Memphremagog, po\u0142o\u017conym na granicy Quebecu i ameryka\u0144skiego stanu Vermont, zacz\u0119li wyci\u0105ga\u0107 z wody sumiki brunatne z nietypowymi czarnymi plamami i guzami na sk\u00f3rze.<\/p>\n<p>Badania wykaza\u0142y, \u017ce zmiany s\u0105 czerniakiem \u2013 nowotworem sk\u00f3ry, kt\u00f3ry wyst\u0119puje r\u00f3wnie\u017c u ludzi.<\/p>\n<p>Obecnie objawy choroby stwierdza si\u0119 u oko\u0142o jednej trzeciej sumik\u00f3w brunatnych zamieszkuj\u0105cych jezioro.<\/p>\n<p>Naukowcy nadal nie wiedz\u0105, jak powa\u017cnie choroba wp\u0142ywa na zdrowie ryb. U cz\u0119\u015bci osobnik\u00f3w nowotw\u00f3r rozprzestrzenia si\u0119 na inne narz\u0105dy, mi\u0119dzy innymi m\u00f3zg i w\u0105trob\u0119. Jednocze\u015bnie wiele zaka\u017conych ryb wygl\u0105da na zdrowe, a u starszych osobnik\u00f3w r\u00f3wnie\u017c wykrywa si\u0119 guzy, co sugeruje, \u017ce mog\u0105 z nimi \u017cy\u0107 przez d\u0142u\u017cszy czas.<\/p>\n<p>Nag\u0142y wzrost liczby ryb z czarnymi zmianami nast\u0105pi\u0142 rok po katastrofalnej powodzi wywo\u0142anej przez huragan Irene. W\u015br\u00f3d mieszka\u0144c\u00f3w pojawi\u0142y si\u0119 w\u00f3wczas przypuszczenia, \u017ce do jeziora wraz z wodami powodziowymi dosta\u0142y si\u0119 rakotw\u00f3rcze substancje chemiczne.<\/p>\n<p>Przeprowadzone badania nie przynios\u0142y jednoznacznych dowod\u00f3w potwierdzaj\u0105cych t\u0119 teori\u0119. Jednak analiza opublikowana w maju wykaza\u0142a podwy\u017cszone st\u0119\u017cenia siedmiu metali, w tym cynku oraz rakotw\u00f3rczego arsenu, w sk\u00f3rze ryb dotkni\u0119tych nowotworem.<\/p>\n<p>Ju\u017c w 2014 roku Julie Dragon, adiunkt mikrobiologii i genetyki molekularnej na Larner College of Medicine Uniwersytetu Vermont, zosta\u0142a poproszona przez wydzia\u0142 ryb i dzikiej przyrody tej uczelni o sprawdzenie, czy przyczyn\u0105 choroby mo\u017ce by\u0107 wirus.<\/p>\n<p>Badania genetyczne nie wykaza\u0142y jednak obecno\u015bci \u017cadnego wirusa odpowiedzialnego za rozw\u00f3j choroby.<\/p>\n<p>Nast\u0119pnie badaczka rozwa\u017cy\u0142a inn\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107. Zastanawia\u0142a si\u0119, czy populacja ryb nie jest efektem chowu wsobnego, kt\u00f3ry m\u00f3g\u0142 doprowadzi\u0107 do pojawienia si\u0119 mutacji zwi\u0119kszaj\u0105cych podatno\u015b\u0107 na nowotwory. W tym celu wraz z zespo\u0142em przeanalizowa\u0142a materia\u0142 genetyczny zar\u00f3wno zdrowych, jak i chorych ryb oraz samych guz\u00f3w.<\/p>\n<p>Wyniki wykluczy\u0142y t\u0119 hipotez\u0119. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce populacja sumik\u00f3w charakteryzuje si\u0119 du\u017c\u0105 r\u00f3\u017cnorodno\u015bci\u0105 genetyczn\u0105 i nie nosi \u015blad\u00f3w chowu wsobnego.<\/p>\n<p>Najwi\u0119ksze zaskoczenie przynios\u0142y jednak analizy kom\u00f3rek nowotworowych. W wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w kom\u00f3rki raka powstaj\u0105 z kom\u00f3rek organizmu gospodarza i zachowuj\u0105 jego cechy genetyczne. Tymczasem w tym przypadku kom\u00f3rki nowotworowe z r\u00f3\u017cnych ryb by\u0142y do siebie bardziej podobne ni\u017c do organizmu ryby, w kt\u00f3rej si\u0119 znajdowa\u0142y.<\/p>\n<p>To odkrycie ca\u0142kowicie zaskoczy\u0142o badaczy. Dragon zacz\u0119\u0142a konsultowa\u0107 wyniki z innymi specjalistami. Jednym z nich by\u0142 Sam Hart z Uniwersytetu Waszyngto\u0144skiego, wsp\u00f3\u0142autor publikacji, kt\u00f3ry wcze\u015bniej bada\u0142 zaka\u017ane nowotwory u skorupiak\u00f3w. To w\u0142a\u015bnie on zasugerowa\u0142, \u017ce podobny mechanizm mo\u017ce wyst\u0119powa\u0107 r\u00f3wnie\u017c u sumik\u00f3w.<\/p>\n<p>Badaczka zauwa\u017cy\u0142a tak\u017ce, \u017ce guzy bardzo \u0142atwo uwalniaj\u0105 kom\u00f3rki nowotworowe.<\/p>\n<p>\u2013 Wystarczy ich dotkn\u0105\u0107, a dos\u0142ownie si\u0119 rozpadaj\u0105 \u2013 powiedzia\u0142a.<\/p>\n<p>Poniewa\u017c choroba wyst\u0119puje wy\u0142\u0105cznie u doros\u0142ych ryb, naukowcy przypuszczaj\u0105, \u017ce do zaka\u017cenia mo\u017ce dochodzi\u0107 podczas tar\u0142a. W tym okresie ryby gromadz\u0105 si\u0119 w du\u017cych skupiskach i cz\u0119sto stykaj\u0105 si\u0119 kolcami znajduj\u0105cymi si\u0119 przy p\u0142etwach piersiowych.<\/p>\n<p>\u2013 Ryby dos\u0142ownie ocieraj\u0105 si\u0119 o siebie. Uwa\u017camy, \u017ce w\u0142a\u015bnie wtedy kom\u00f3rki nowotworowe mog\u0105 przenika\u0107 do organizmu kolejnych osobnik\u00f3w \u2013 wyja\u015bni\u0142a Dragon.<\/p>\n<p>Do tej pory naukowcom nie uda\u0142o si\u0119 jednak jednoznacznie wykaza\u0107 przeniesienia kom\u00f3rek nowotworowych z jednej ryby na drug\u0105 w warunkach laboratoryjnych. Licz\u0105, \u017ce uda si\u0119 to potwierdzi\u0107 jeszcze w tym roku.<\/p>\n<p>Brak takiego dowodu sprawia, \u017ce nie wszyscy badacze s\u0105 przekonani do teorii o zaka\u017anym charakterze choroby.<\/p>\n<p>Vicki Blazer, g\u0142\u00f3wna autorka majowego badania dotycz\u0105cego podwy\u017cszonych poziom\u00f3w toksyn u chorych ryb, uwa\u017ca, \u017ce potrzeba wi\u0119cej dowod\u00f3w.<\/p>\n<p>\u2013 Moj\u0105 najwi\u0119ksz\u0105 obaw\u0105 jest okre\u015blanie tego nowotworu jako zaka\u017anego, dop\u00f3ki nie zostanie jednoznacznie udowodnione jego przenoszenie \u2013 powiedzia\u0142a emerytowana naukowczyni z US Geological Survey.<\/p>\n<p>Obecnie prowadzi ona kolejne badania, analizuj\u0105c chore ryby pod k\u0105tem obecno\u015bci zwi\u0105zk\u00f3w PFAS \u2013 trwa\u0142ych zanieczyszcze\u0144 chemicznych, kt\u00f3re r\u00f3wnie\u017c mog\u0105 zwi\u0119ksza\u0107 podatno\u015b\u0107 organizm\u00f3w na rozw\u00f3j nowotwor\u00f3w.<\/p>\n<p>Innego zdania jest Stephen Goff z Uniwersytetu Columbia, kt\u00f3ry wcze\u015bniej uczestniczy\u0142 w badaniach nad zaka\u017anymi nowotworami u skorupiak\u00f3w, cho\u0107 nie bra\u0142 udzia\u0142u w obecnym projekcie.<\/p>\n<p>Jego zdaniem dowody genetyczne s\u0105 na tyle silne, \u017ce praktycznie nie pozostawiaj\u0105 w\u0105tpliwo\u015bci, i\u017c u sumik\u00f3w brunatnych wyst\u0119puje nowotw\u00f3r przenoszony pomi\u0119dzy osobnikami.<\/p>\n<p>Projekt badawczy zosta\u0142 sfinansowany przez ameryka\u0144skie i stanowe instytucje rz\u0105dowe, mi\u0119dzy innymi Narodowy Instytut Zdrowia USA (NIH) oraz Komisj\u0119 Rybo\u0142\u00f3wstwa Wielkich Jezior. W badania zaanga\u017cowa\u0142o si\u0119 r\u00f3wnie\u017c Ministerstwo \u015arodowiska Quebecu, kt\u00f3rego pracownicy pomagali w od\u0142awianiu ryb do analiz.<\/p>\n<p>Ministerstwo \u015arodowiska Quebecu zaleca mieszka\u0144com, aby nie spo\u017cywali ryb z widocznymi guzami, mimo \u017ce nie istniej\u0105 dowody wskazuj\u0105ce na zagro\u017cenie dla zdrowia ludzi. Julie Dragon podkre\u015bla jednak, \u017ce w stanie Vermont niekt\u00f3rzy mieszka\u0144cy nadal jedz\u0105 takie ryby i wed\u0142ug obecnej wiedzy s\u0105 one bezpieczne do spo\u017cycia.<\/p>\n<p>Poza jeziorem Memphremagog chore sumiki odnaleziono r\u00f3wnie\u017c w jeziorze Magog w Quebecu oraz w kilku jeziorach w stanach Maine i New Hampshire. W\u0142adze Quebecu apeluj\u0105 do w\u0119dkarzy \u0142owi\u0105cych w innych akwenach, aby przesy\u0142ali zdj\u0119cia ryb z podejrzanymi zmianami do Ministerstwa \u015arodowiska, co ma pom\u00f3c naukowcom monitorowa\u0107 rozprzestrzenianie si\u0119 choroby.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Naukowcy odkryli niezwykle rzadki przypadek nowotworu zaka\u017anego u ryb \u017cyj\u0105cych w jeziorach Quebecu oraz p\u00f3\u0142nocno-wschodnich Stan\u00f3w Zjednoczonych. Badania genetyczne wskazuj\u0105, \u017ce czerniak wyst\u0119puj\u0105cy u sumik\u00f3w&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":10703,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[12,18],"tags":[],"class_list":["post-10702","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kanada","category-top-news"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/radiopoloniawinnipeg.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10702","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/radiopoloniawinnipeg.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/radiopoloniawinnipeg.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiopoloniawinnipeg.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiopoloniawinnipeg.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10702"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/radiopoloniawinnipeg.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10702\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiopoloniawinnipeg.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/10703"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/radiopoloniawinnipeg.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10702"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiopoloniawinnipeg.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10702"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiopoloniawinnipeg.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10702"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}