Czy przed pojawieniem si\u0119 cz\u0142owieka na Ziemi mog\u0142a istnie\u0107 inna zaawansowana cywilizacja? To pytanie brzmi jak scenariusz filmu science fiction, jednak dla cz\u0119\u015bci naukowc\u00f3w sta\u0142o si\u0119 inspiracj\u0105 do powa\u017cnych rozwa\u017ca\u0144. Cho\u0107 autorzy tej teorii nie twierdz\u0105, \u017ce taka cywilizacja rzeczywi\u015bcie istnia\u0142a, uwa\u017caj\u0105, \u017ce nauka nie mo\u017ce jej ca\u0142kowicie wykluczy\u0107.<\/p>\n
Pomys\u0142 narodzi\u0142 si\u0119 podczas rozmowy astrobiologa Adama Franka z Uniwersytetu Rochester z klimatologiem NASA Gavinem Schmidtem. Frank wspomina, \u017ce odwiedzi\u0142 koleg\u0119 z pytaniem, kt\u00f3re uwa\u017ca\u0142 za wyj\u0105tkowo nietypowe: czy obce cywilizacje r\u00f3wnie\u017c mog\u0142y doprowadzi\u0107 do zmian klimatu na swoich planetach?<\/p>\n
Badacz zajmuj\u0105cy si\u0119 poszukiwaniem \u017cycia we wszech\u015bwiecie analizowa\u0142 w\u00f3wczas, czy ka\u017cda rozwini\u0119ta technologicznie cywilizacja, korzystaj\u0105ca z ogromnych ilo\u015bci energii, nieuchronnie zmienia \u015brodowisko swojej planety \u2013 podobnie jak robi to obecnie ludzko\u015b\u0107. Wyja\u015bniaj\u0105c swoje badania, stwierdzi\u0142, \u017ce skupia si\u0119 na innych \u015bwiatach, poniewa\u017c przecie\u017c na Ziemi nigdy wcze\u015bniej nie istnia\u0142a \u017cadna zaawansowana cywilizacja.<\/p>\n
Schmidt natychmiast przerwa\u0142 mu jednym pytaniem: \u201eSk\u0105d masz pewno\u015b\u0107?\u201d. Jak p\u00f3\u017aniej wspomina\u0142 Frank, w\u0142a\u015bnie w tej chwili narodzi\u0142a si\u0119 idea, kt\u00f3ra przerodzi\u0142a si\u0119 w wsp\u00f3lny projekt badawczy. Naukowcy zacz\u0119li zastanawia\u0107 si\u0119, czy gdyby miliony lat temu na Ziemi funkcjonowa\u0142a rozwini\u0119ta cywilizacja, wykorzystuj\u0105ca energi\u0119 i ostatecznie wymar\u0142a, wsp\u00f3\u0142czesna nauka by\u0142aby w stanie odnale\u017a\u0107 po niej jakiekolwiek \u015blady.<\/p>\n
Tak powsta\u0142a tzw. hipoteza sylurska. Jej nazwa pochodzi od fikcyjnej rasy inteligentnych gad\u00f3w z brytyjskiego serialu \u201eDoktor Who\u201d. W 2018 roku Frank i Schmidt opublikowali prac\u0119 naukow\u0105, w kt\u00f3rej opisali, jakie dowody mog\u0142yby \u015bwiadczy\u0107 o istnieniu dawnej cywilizacji technologicznej na naszej planecie.<\/p>\n
Cho\u0107 sama koncepcja wydaje si\u0119 niezwyk\u0142a, naukowcy podkre\u015blaj\u0105, \u017ce jej najwi\u0119ksz\u0105 warto\u015bci\u0105 nie jest poszukiwanie zaginionej cywilizacji, lecz pr\u00f3ba lepszego zrozumienia przysz\u0142o\u015bci naszej w\u0142asnej. W czasach, gdy cz\u0142owiek gwa\u0142townie zmienia klimat poprzez spalanie paliw kopalnych, pytanie o d\u0142ugoterminowe skutki rozwoju technologicznego staje si\u0119 wyj\u0105tkowo aktualne.<\/p>\n
Katharine Hayhoe z Texas Tech University, specjalistka zajmuj\u0105ca si\u0119 badaniami atmosfery, kt\u00f3ra nie bra\u0142a udzia\u0142u w projekcie, okre\u015bli\u0142a hipotez\u0119 sylursk\u0105 jako interesuj\u0105cy eksperyment my\u015blowy. Jej zdaniem pozwala on spojrze\u0107 na cywilizacj\u0119 z perspektywy milion\u00f3w lat i u\u015bwiadamia, jak podatne na globalne zagro\u017cenia mog\u0105 by\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwa osi\u0105gaj\u0105ce wysoki poziom rozwoju technologicznego.<\/p>\n
Autorzy bada\u0144 stawiaj\u0105 przy tym wa\u017cne pytania. Czy ka\u017cda cywilizacja, kt\u00f3ra zaczyna wykorzystywa\u0107 energi\u0119 na ogromn\u0105 skal\u0119, pr\u0119dzej czy p\u00f3\u017aniej doprowadza do w\u0142asnego upadku? A mo\u017ce istnieje spos\u00f3b, aby rozwija\u0107 technologi\u0119 w spos\u00f3b zr\u00f3wnowa\u017cony i przetrwa\u0107 przez miliony lat?<\/p>\n
Jak podkre\u015bla Frank, w\u0142a\u015bnie teraz ludzko\u015b\u0107 znalaz\u0142a si\u0119 w momencie, w kt\u00f3rym odpowiedzi na te pytania maj\u0105 ogromne znaczenie. Ziemia wchodzi w now\u0105 epok\u0119 klimatyczn\u0105 wywo\u0142an\u0105 dzia\u0142alno\u015bci\u0105 cz\u0142owieka. Wiemy, \u017ce zmiany zachodz\u0105 naprawd\u0119, a mimo to reakcja \u015bwiata wci\u0105\u017c pozostaje niewystarczaj\u0105ca.<\/p>\n
Inspiracj\u0105 dla Schmidta by\u0142y r\u00f3wnie\u017c zagadkowe wydarzenia zapisane w historii geologicznej naszej planety.<\/p>\n
Oko\u0142o 55 milion\u00f3w lat temu Ziemia przesz\u0142a przez okres gwa\u0142townego ocieplenia. \u015arednia temperatura wzros\u0142a nawet o oko\u0142o 15 stopni Fahrenheita, a wiele ekosystem\u00f3w zosta\u0142o powa\u017cnie zaburzonych po uwolnieniu do atmosfery ogromnych ilo\u015bci w\u0119gla odpowiedzialnego za efekt cieplarniany.<\/p>\n
Ten okres, okre\u015blany jako paleoce\u0144sko-eoce\u0144skie maksimum termiczne, zosta\u0142 szczeg\u00f3\u0142owo opisany dopiero w latach 90. ubieg\u0142ego wieku. Naukowcy przypuszczaj\u0105, \u017ce mog\u0142y go wywo\u0142a\u0107 gigantyczne erupcje wulkaniczne lub nag\u0142e uwolnienie metanu, jednak do dzi\u015b nie uda\u0142o si\u0119 jednoznacznie wskaza\u0107 przyczyny tego zjawiska. Schmidta uderzy\u0142o przede wszystkim podobie\u0144stwo mi\u0119dzy tamtym wydarzeniem a wsp\u00f3\u0142czesnym globalnym ociepleniem wywo\u0142ywanym przez dzia\u0142alno\u015b\u0107 cz\u0142owieka oraz towarzysz\u0105cym mu wymieraniem gatunk\u00f3w.<\/p>\n
Takich tajemniczych epizod\u00f3w w dziejach Ziemi by\u0142o wi\u0119cej. W r\u00f3\u017cnych okresach geologicznych oceany traci\u0142y tlen, a temperatura planety gwa\u0142townie ros\u0142a. Najbardziej prawdopodobne jest, \u017ce by\u0142y to procesy naturalne, jednak Frank i Schmidt postanowili zada\u0107 prowokacyjne pytanie: co, je\u015bli nie wszystkie z nich by\u0142y wy\u0142\u0105cznie dzie\u0142em natury? Jak wsp\u00f3\u0142czesna nauka mog\u0142aby to zweryfikowa\u0107?<\/p>\n
W swojej pracy badacze przeanalizowali r\u00f3\u017cne rodzaje \u015blad\u00f3w, kt\u00f3re mog\u0142yby pozosta\u0107 po rozwini\u0119tej cywilizacji.<\/p>\n
Pierwsz\u0105 przeszkod\u0105 jest fakt, \u017ce obecnie obszary zabudowane zajmuj\u0105 zaledwie oko\u0142o jednego procenta powierzchni Ziemi. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 budynk\u00f3w i infrastruktury z czasem ulegnie zniszczeniu. Im dalej cofamy si\u0119 w przesz\u0142o\u015b\u0107, tym mniejsze s\u0105 szanse na odnalezienie bezpo\u015brednich pozosta\u0142o\u015bci, takich jak miasta, maszyny czy narz\u0119dzia.<\/p>\n
Przez miliony lat powierzchnia naszej planety jest nieustannie zmieniana przez ruch p\u0142yt tektonicznych, erupcje wulkan\u00f3w oraz procesy erozji. Najstarszy rozleg\u0142y fragment l\u0105du zachowany na powierzchni Ziemi znajduje si\u0119 na pustyni Negew w po\u0142udniowym Izraelu i ma oko\u0142o 1,8 miliona lat.<\/p>\n
Nie gwarantuj\u0105 sukcesu r\u00f3wnie\u017c skamienia\u0142o\u015bci. Tylko niewielka cz\u0119\u015b\u0107 organizm\u00f3w zachowuje si\u0119 w zapisie kopalnym, a jeszcze mniej zostaje odnalezionych przez naukowc\u00f3w. Mimo \u017ce dinozaury dominowa\u0142y na Ziemi przez oko\u0142o 180 milion\u00f3w lat, odkryto jedynie kilka tysi\u0119cy niemal kompletnych szkielet\u00f3w tych zwierz\u0105t.<\/p>\n
Oznacza to, \u017ce cywilizacja istniej\u0105ca przez zaledwie 100 tysi\u0119cy lat mog\u0142aby praktycznie znikn\u0105\u0107 bez \u015bladu. W por\u00f3wnaniu z oko\u0142o 400 milionami lat historii z\u0142o\u017conego \u017cycia by\u0142by to jedynie bardzo kr\u00f3tki epizod.<\/p>\n
Dlatego Frank i Schmidt uznali, \u017ce wi\u0119ksze szanse na odkrycie pozostawi\u0142yby zmiany chemiczne zapisane w ska\u0142ach. Frank por\u00f3wnuje je do warstw widocznych w Wielkim Kanionie, gdzie ka\u017cda z nich przechowuje informacje o sk\u0142adzie chemicznym \u015brodowiska sprzed milion\u00f3w lat. Gdyby dawna cywilizacja zmieni\u0142a atmosfer\u0119 lub \u015brodowisko w podobny spos\u00f3b, jak robi to obecnie cz\u0142owiek poprzez emisj\u0119 ogromnych ilo\u015bci dwutlenku w\u0119gla, taki zapis m\u00f3g\u0142by przetrwa\u0107 do naszych czas\u00f3w.<\/p>\n
Naukowcy wskazuj\u0105 r\u00f3wnie\u017c inne mo\u017cliwe \u015blady dzia\u0142alno\u015bci technologicznej. W odleg\u0142ej przysz\u0142o\u015bci w osadach geologicznych mog\u0105 zosta\u0107 zachowane ogromne ilo\u015bci plastiku, syntetyczne hormony wykorzystywane w rolnictwie, trwa\u0142e zwi\u0105zki chemiczne praktycznie nieulegaj\u0105ce rozk\u0142adowi oraz metale ci\u0119\u017ckie stosowane w elektronice. Wszystkie te substancje mog\u0105 sta\u0107 si\u0119 charakterystycznym podpisem naszej cywilizacji dla badaczy \u017cyj\u0105cych za miliony lat.<\/p>\n
Frank podkre\u015bla jednak, \u017ce celem bada\u0144 nie by\u0142o udowodnienie istnienia wcze\u015bniejszej cywilizacji. Autorom zale\u017ca\u0142o przede wszystkim na okre\u015bleniu, jakich dowod\u00f3w nale\u017ca\u0142oby szuka\u0107, gdyby naukowcy chcieli zweryfikowa\u0107 tak\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107.<\/p>\n
Co ciekawe, obaj badacze przyznaj\u0105, \u017ce sami nie wierz\u0105 w prawdziwo\u015b\u0107 tej teorii. Uwa\u017caj\u0105 jedynie, \u017ce przy obecnym stanie wiedzy nie mo\u017cna jej definitywnie odrzuci\u0107.<\/p>\n
Od czasu publikacji niewielu naukowc\u00f3w zdecydowa\u0142o si\u0119 rozwija\u0107 ten kierunek bada\u0144, jednak sama hipoteza wywo\u0142a\u0142a wiele dyskusji.<\/p>\n
Jan Zalasiewicz, geolog, paleontolog i emerytowany profesor Uniwersytetu w Leicester, nazwa\u0142 hipotez\u0119 sylursk\u0105 fascynuj\u0105c\u0105 i sk\u0142aniaj\u0105c\u0105 do g\u0142\u0119bokiej refleksji. Jego zdaniem Frank i Schmidt nie docenili jednak skali zmian, jakie wsp\u00f3\u0142czesna cywilizacja pozostawia na Ziemi, ani skuteczno\u015bci proces\u00f3w fosylizacji, dzi\u0119ki kt\u00f3rym historia naszej planety jest zachowywana znacznie lepiej, ni\u017c mog\u0142oby si\u0119 wydawa\u0107.<\/p>\n
Jak zaznaczy\u0142, teoretycznie nie mo\u017cna wykluczy\u0107 istnienia inteligentnych organizm\u00f3w jeszcze przed pojawieniem si\u0119 cz\u0142owieka. Dla zobrazowania tej mo\u017cliwo\u015bci za\u017cartowa\u0142 nawet, \u017ce mog\u0142y to by\u0107 dinozaury \u015bpiewaj\u0105ce skomplikowane arie albo jurajskie amonity tworz\u0105ce poezj\u0119. Jednocze\u015bnie podkre\u015bli\u0142, \u017ce rozw\u00f3j miast, hutnictwa metali czy produkcji tworzyw sztucznych pozostawi\u0142by w ska\u0142ach jednoznaczne \u015blady.<\/p>\n
Z tego powodu Zalasiewicz uwa\u017ca, \u017ce przed ludzko\u015bci\u0105 nie istnia\u0142a cywilizacja dor\u00f3wnuj\u0105ca naszej pod wzgl\u0119dem poziomu technologii, zu\u017cycia energii oraz ilo\u015bci produkowanych odpad\u00f3w.<\/p>\n
Frank podkre\u015bla jednak, \u017ce w\u0142a\u015bnie w taki spos\u00f3b rozwija si\u0119 nauka. Badacze publikuj\u0105 swoje hipotezy, inni naukowcy je podwa\u017caj\u0105 lub uzupe\u0142niaj\u0105 nowymi odkryciami, a z czasem, dzi\u0119ki kolejnym badaniom, powstaje wsp\u00f3lne stanowisko oparte na dowodach.<\/p>\n
Jego zdaniem najwa\u017cniejsze nie jest dzi\u015b rozstrzygni\u0119cie, czy przed nami istnia\u0142a jaka\u015b zaawansowana cywilizacja. Znacznie wi\u0119ksze znaczenie ma refleksja nad przysz\u0142o\u015bci\u0105 naszej w\u0142asnej.<\/p>\n
Ludzko\u015b\u0107 potrafi tworzy\u0107 coraz bardziej zaawansowane technologie, ale wci\u0105\u017c nie ma pewno\u015bci, czy r\u00f3wnie skutecznie potrafi poradzi\u0107 sobie z konsekwencjami ich wykorzystywania dla klimatu i \u015brodowiska. Frank ko\u0144czy swoje rozwa\u017cania pytaniem, kt\u00f3re pozostaje otwarte: czy jeste\u015bmy kolejnym eksperymentem tej planety, kt\u00f3ry ostatecznie zako\u0144czy si\u0119 niepowodzeniem?<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Czy przed pojawieniem si\u0119 cz\u0142owieka na Ziemi mog\u0142a istnie\u0107 inna zaawansowana cywilizacja? To pytanie brzmi jak scenariusz filmu science fiction, jednak dla cz\u0119\u015bci naukowc\u00f3w sta\u0142o…<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":10893,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[19],"tags":[],"class_list":["post-10892","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-magazyn"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/radiopoloniawinnipeg.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10892","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/radiopoloniawinnipeg.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/radiopoloniawinnipeg.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiopoloniawinnipeg.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiopoloniawinnipeg.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10892"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/radiopoloniawinnipeg.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10892\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiopoloniawinnipeg.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/10893"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/radiopoloniawinnipeg.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10892"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiopoloniawinnipeg.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10892"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiopoloniawinnipeg.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10892"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}