![\"\"](\"https:\/\/bejsment.com\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/aaglosowanie-636x434.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
Referendum ocali\u0142o jedno\u015b\u0107 Kanady, ale nie zako\u0144czy\u0142o sporu o przysz\u0142o\u015b\u0107 prowincji<\/strong><\/p>\n Mieszka\u0144cy Alberty zdecydowan\u0105 wi\u0119kszo\u015bci\u0105 g\u0142os\u00f3w opowiedzieli si\u0119 za pozostaniem w Kanadzie. Wst\u0119pne wyniki referendum z 19 pa\u017adziernika wskazuj\u0105, \u017ce zwolennicy jedno\u015bci kraju odnie\u015bli przekonuj\u0105ce zwyci\u0119stwo. Jednak niemal co czwarty g\u0142osuj\u0105cy popar\u0142 rozpocz\u0119cie procesu, kt\u00f3ry m\u00f3g\u0142by doprowadzi\u0107 do niepodleg\u0142o\u015bci prowincji. To wynik, kt\u00f3rego nie mog\u0105 zlekcewa\u017cy\u0107 ani premier Alberty Danielle Smith, ani szef rz\u0105du federalnego Mark Carney. Referendum rozstrzygn\u0119\u0142o kwesti\u0119 secesji na najbli\u017cszy czas, ale nie usun\u0119\u0142o przyczyn wieloletniego konfliktu mi\u0119dzy Edmonton a Ottaw\u0105.<\/p>\n Wed\u0142ug wst\u0119pnych danych, po przeliczeniu ponad 1,4 mln g\u0142os\u00f3w, oko\u0142o 76 proc. wyborc\u00f3w opowiedzia\u0142o si\u0119 za pozostaniem Alberty w Kanadzie, a blisko 24 proc. popar\u0142o rozpocz\u0119cie procedury prowadz\u0105cej do kolejnego referendum niepodleg\u0142o\u015bciowego.<\/p>\n Nie by\u0142o to wi\u0119c g\u0142osowanie nad natychmiastowym oderwaniem prowincji od Kanady. Mieszka\u0144cy mieli zdecydowa\u0107, czy Alberta powinna pozosta\u0107 w federacji, czy te\u017c jej w\u0142adze maj\u0105 rozpocz\u0105\u0107 przewidziane prawem dzia\u0142ania zmierzaj\u0105ce do przeprowadzenia w przysz\u0142o\u015bci referendum w sprawie secesji.<\/p>\n Rozr\u00f3\u017cnienie jest istotne. Nawet zwyci\u0119stwo separatyst\u00f3w nie oznacza\u0142oby automatycznego powstania nowego pa\u0144stwa. Otwiera\u0142oby natomiast okres skomplikowanych spor\u00f3w prawnych, gospodarczych i politycznych.<\/p>\n Kanadyjska telewizja CBC og\u0142osi\u0142a przewidywane zwyci\u0119stwo zwolennik\u00f3w pozostania w kraju ju\u017c w nocy z poniedzia\u0142ku na wtorek. Oficjalne wyniki maj\u0105 zosta\u0107 zatwierdzone 29 pa\u017adziernika.<\/p>\n W sztabie organizacji Forever Canadian og\u0142oszenie pierwszych wynik\u00f3w wywo\u0142a\u0142o entuzjazm. Zebrani zerwali si\u0119 z miejsc, skanduj\u0105c \u201eKanada! Kanada!\u201d.<\/p>\n Za\u0142o\u017cyciel Forever Canadian, Thomas Lukaszuk<\/p>\n<\/div>\n Za\u0142o\u017cyciel organizacji Thomas Lukaszuk, by\u0142y polityk prowincjonalny, o\u015bwiadczy\u0142, \u017ce mieszka\u0144cy Alberty pokazali reszcie kraju, i\u017c nie zamierzaj\u0105 by\u0107 s\u0142abym ogniwem kanadyjskiej federacji.<\/p>\n Podkre\u015bli\u0142, \u017ce mieszka\u0144cy prowincji s\u0105 r\u00f3wnie dumni z bycia Kanadyjczykami jak obywatele pozosta\u0142ych cz\u0119\u015bci kraju. Jednocze\u015bnie przestrzeg\u0142 przed lekcewa\u017ceniem wyborc\u00f3w, kt\u00f3rzy opowiedzieli si\u0119 za rozpocz\u0119ciem procesu niepodleg\u0142o\u015bciowego.<\/p>\n Jego zdaniem teraz konieczny jest dialog, poniewa\u017c dalsze pog\u0142\u0119bianie podzia\u0142\u00f3w nie s\u0142u\u017cy ani Albercie, ani ca\u0142ej Kanadzie.<\/p>\n Zupe\u0142nie inaczej wynik ocenili separaty\u015bci. Jeden z ich najbardziej rozpoznawalnych przedstawicieli, Keith Wilson, przyzna\u0142, \u017ce g\u0142osowanie nie przynios\u0142o oczekiwanego rozstrzygni\u0119cia. Zwr\u00f3ci\u0142 jednak uwag\u0119, \u017ce oko\u0142o jednej czwartej wyborc\u00f3w opowiedzia\u0142o si\u0119 za zmian\u0105 dotychczasowych stosunk\u00f3w z federacj\u0105.<\/p>\n Keith Wilson, wsp\u00f3\u0142lider grupy separatyst\u00f3w Let Alberta Decide, przemawia po og\u0142oszeniu wst\u0119pnych wynik\u00f3w referendum w poniedzia\u0142ek.<\/p>\n<\/div>\n Zapowiedzia\u0142 kontynuowanie dyskusji o przysz\u0142o\u015bci Alberty i jej miejscu w Kanadzie.<\/p>\n Takie stanowisko pokazuje, dlaczego zdecydowane zwyci\u0119stwo federalist\u00f3w nie musi oznacza\u0107 ko\u0144ca ruchu separatystycznego. Jego zwolennicy mog\u0105 traktowa\u0107 wynik jako dow\u00f3d istnienia znacz\u0105cej grupy mieszka\u0144c\u00f3w gotowych poprze\u0107 daleko id\u0105ce zmiany ustrojowe.<\/p>\n Alberta od dawna nale\u017cy do prowincji, w kt\u00f3rych nieufno\u015b\u0107 wobec w\u0142adz federalnych jest szczeg\u00f3lnie widoczna. Jej mieszka\u0144cy wielokrotnie zarzucali Ottawie, \u017ce podejmuje decyzje gospodarcze bez dostatecznego uwzgl\u0119dniania interes\u00f3w zachodniej Kanady.<\/p>\n \u0179r\u00f3d\u0142a tych napi\u0119\u0107 si\u0119gaj\u0105 znacznie dalej ni\u017c ostatnie rz\u0105dy federalne. Ju\u017c w latach 80. powa\u017cny konflikt wywo\u0142a\u0142 Narodowy Program Energetyczny wprowadzony przez rz\u0105d Pierre’a Trudeau. W Albercie uznano go za pr\u00f3b\u0119 ograniczenia kontroli prowincji nad jej najwa\u017cniejszym bogactwem naturalnym.<\/p>\n Separaty\u015bci machaj\u0105 flagami Alberty, ustawiaj\u0105c si\u0119 w kolejce na k\u0142adce dla pieszych, dzie\u0144 przed g\u0142osowaniem<\/p>\n<\/div>\n Tamte wydarzenia pozostawi\u0142y trwa\u0142y \u015blad w politycznej pami\u0119ci mieszka\u0144c\u00f3w. Przez nast\u0119pne dziesi\u0119ciolecia powraca\u0142o przekonanie, \u017ce zachodnie prowincje wnosz\u0105 do kanadyjskiej gospodarki ogromny wk\u0142ad, lecz maj\u0105 zbyt ma\u0142y wp\u0142yw na decyzje podejmowane w stolicy.<\/p>\n Kolejnym \u017ar\u00f3d\u0142em napi\u0119\u0107 sta\u0142a si\u0119 polityka energetyczna rz\u0105du Justina Trudeau. Federalne regulacje klimatyczne, ograniczenia emisji i spory o rozbudow\u0119 ruroci\u0105g\u00f3w wywo\u0142ywa\u0142y sprzeciw w\u0142adz Alberty oraz cz\u0119\u015bci przedsi\u0119biorc\u00f3w.<\/p>\n Dla zwolennik\u00f3w tych regulacji by\u0142y one koniecznym elementem walki ze zmianami klimatu. Ich przeciwnicy przekonywali natomiast, \u017ce zwi\u0119kszaj\u0105 koszty dzia\u0142alno\u015bci, utrudniaj\u0105 inwestycje i zagra\u017caj\u0105 miejscom pracy.<\/p>\n Do spor\u00f3w gospodarczych do\u0142\u0105czy\u0142o niezadowolenie z federalnych ogranicze\u0144 wprowadzanych podczas pandemii COVID-19. Cz\u0119\u015b\u0107 \u015brodowisk protestacyjnych, w tym uczestnicy ruchu Freedom Convoy, zacz\u0119\u0142a p\u00f3\u017aniej anga\u017cowa\u0107 si\u0119 w dzia\u0142alno\u015b\u0107 separatystyczn\u0105.<\/p>\n W rezultacie idea niepodleg\u0142o\u015bci, przez wiele lat pozostaj\u0105ca na obrze\u017cach polityki, zacz\u0119\u0142a przyci\u0105ga\u0107 uwag\u0119 szerszych grup wyborc\u00f3w.<\/p>\n Alberta jest sercem kanadyjskiego przemys\u0142u naftowego. Znajduj\u0105ce si\u0119 na jej terenie piaski ropono\u015bne nale\u017c\u0105 do najwi\u0119kszych zasob\u00f3w tego surowca na \u015bwiecie. Wydobycie ropy i gazu, przemys\u0142 petrochemiczny oraz powi\u0105zane z nimi us\u0142ugi odgrywaj\u0105 zasadnicz\u0105 rol\u0119 w gospodarce prowincji.<\/p>\n Zwolennicy niepodleg\u0142o\u015bci przekonuj\u0105, \u017ce Alberta mog\u0142aby samodzielnie decydowa\u0107 o eksploatacji swoich zasob\u00f3w, podatkach, polityce energetycznej i kierunkach eksportu.<\/p>\n Ich zdaniem pozostawanie w federacji oznacza konieczno\u015b\u0107 podporz\u0105dkowywania si\u0119 przepisom, kt\u00f3re nie zawsze odpowiadaj\u0105 potrzebom prowincji.<\/p>\n Przeciwnicy secesji odpowiadaj\u0105, \u017ce sama wielko\u015b\u0107 zasob\u00f3w naturalnych nie gwarantuje gospodarczej samowystarczalno\u015bci.<\/p>\n Alberta nie ma dost\u0119pu do morza. Jej ropa i gaz trafiaj\u0105 do odbiorc\u00f3w dzi\u0119ki sieci ruroci\u0105g\u00f3w, po\u0142\u0105cze\u0144 kolejowych i drogowych przebiegaj\u0105cych przez inne prowincje oraz Stany Zjednoczone.<\/p>\n Powstanie mi\u0119dzynarodowych granic tam, gdzie dzi\u015b funkcjonuje wsp\u00f3lny rynek, mog\u0142oby oznacza\u0107 dodatkowe koszty i niepewno\u015b\u0107 dla przedsi\u0119biorstw.<\/p>\n Niepodleg\u0142e pa\u0144stwo musia\u0142oby r\u00f3wnie\u017c zdecydowa\u0107, jakiej waluty u\u017cywa\u0107, w jaki spos\u00f3b finansowa\u0107 administracj\u0119, system emerytalny i \u015bwiadczenia spo\u0142eczne, a tak\u017ce jak uregulowa\u0107 swoj\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 zobowi\u0105za\u0144 federalnych.<\/p>\n Do tego dosz\u0142yby kwestie obywatelstwa, swobodnego przep\u0142ywu pracownik\u00f3w, kontroli granic i przysz\u0142ych um\u00f3w handlowych.<\/p>\n Dla przedsi\u0119biorc\u00f3w niepewno\u015b\u0107 zwi\u0105zana z tak daleko id\u0105c\u0105 zmian\u0105 mog\u0142aby by\u0107 r\u00f3wnie istotna jak potencjalne korzy\u015bci z wi\u0119kszej samodzielno\u015bci.<\/p>\n Kanadyjskie prawo nie przewiduje mo\u017cliwo\u015bci jednostronnego oderwania si\u0119 prowincji od federacji wy\u0142\u0105cznie na podstawie lokalnego referendum.<\/p>\n W 1998 roku S\u0105d Najwy\u017cszy Kanady, rozpatruj\u0105c zagadnienie ewentualnej secesji Quebecu, uzna\u0142, \u017ce jednoznaczna wi\u0119kszo\u015b\u0107 opowiadaj\u0105ca si\u0119 za niepodleg\u0142o\u015bci\u0105 w odpowiedzi na jasno sformu\u0142owane pytanie tworzy\u0142aby obowi\u0105zek podj\u0119cia negocjacji konstytucyjnych.<\/p>\n Nie oznacza\u0142oby to jednak automatycznego prawa do jednostronnego og\u0142oszenia niepodleg\u0142o\u015bci.<\/p>\n P\u00f3\u017aniejsza federalna ustawa Clarity Act okre\u015bli\u0142a zasady oceny jasno\u015bci pytania referendalnego i poparcia dla secesji.<\/p>\n W praktyce oznacza to, \u017ce ewentualne oddzielenie Alberty wymaga\u0142oby negocjacji z Ottaw\u0105 i innymi uczestnikami kanadyjskiej federacji oraz rozwi\u0105zania licznych problem\u00f3w konstytucyjnych.<\/p>\n Osobn\u0105 kwesti\u0105 by\u0142yby prawa ludno\u015bci rdzennej.<\/p>\n Wiele rdzennych narod\u00f3w zamieszkuj\u0105cych Albert\u0119 zawar\u0142o historyczne traktaty z Koron\u0105, zanim prowincja powsta\u0142a w obecnej postaci. Ich przedstawiciele podkre\u015blaj\u0105, \u017ce w\u0142adze prowincjonalne nie mog\u0105 samodzielnie rozstrzyga\u0107 o przysz\u0142o\u015bci ziem obj\u0119tych tymi porozumieniami.<\/p>\n Przed referendum organizacje rdzennych mieszka\u0144c\u00f3w sprzeciwia\u0142y si\u0119 pr\u00f3bom pomijania ich praw w debacie o niepodleg\u0142o\u015bci.<\/p>\n To jeden z powod\u00f3w, dla kt\u00f3rych scenariusz secesji by\u0142by znacznie bardziej skomplikowany ni\u017c samo wytyczenie nowej granicy na mapie.<\/p>\n Premier Alberty Danielle Smith przemawia na konferencji \u201eKanada silna i wolna\u201d<\/p>\n<\/div>\n Referendum postawi\u0142o w szczeg\u00f3lnie trudnej sytuacji premier Alberty Danielle Smith.<\/p>\n To ona zdecydowa\u0142a o umieszczeniu pytania niepodleg\u0142o\u015bciowego na karcie do g\u0142osowania, t\u0142umacz\u0105c, \u017ce w\u0142adze powinny uszanowa\u0107 g\u0142osy mieszka\u0144c\u00f3w podpisuj\u0105cych konkurencyjne petycje dotycz\u0105ce przysz\u0142o\u015bci prowincji.<\/p>\n Jednocze\u015bnie sama od pocz\u0105tku deklarowa\u0142a, \u017ce chce pozostania Alberty w Kanadzie.<\/p>\n Takie stanowisko odzwierciedla podzia\u0142y w rz\u0105dz\u0105cej Zjednoczonej Partii Konserwatywnej (UCP).<\/p>\n W ugrupowaniu dzia\u0142aj\u0105 zar\u00f3wno zwolennicy federacji, jak i politycy oraz dzia\u0142acze sympatyzuj\u0105cy z ide\u0105 niepodleg\u0142o\u015bci. Przedreferendalne sonda\u017ce wskazywa\u0142y, \u017ce w\u015br\u00f3d wyborc\u00f3w UCP poparcie dla rozpocz\u0119cia procesu separatystycznego mo\u017ce by\u0107 wi\u0119ksze ni\u017c w ca\u0142ej populacji prowincji.<\/p>\n Smith musia\u0142a wi\u0119c prowadzi\u0107 polityk\u0119 uwzgl\u0119dniaj\u0105c\u0105 sprzeczne oczekiwania w\u0142asnego zaplecza.<\/p>\n Z jednej strony podkre\u015bla\u0142a potrzeb\u0119 obrony interes\u00f3w Alberty przed nadmiern\u0105 ingerencj\u0105 Ottawy. Z drugiej przekonywa\u0142a, \u017ce najlepsz\u0105 drog\u0105 do osi\u0105gni\u0119cia tego celu jest pozostanie w Kanadzie i negocjowanie korzystniejszych warunk\u00f3w wsp\u00f3\u0142pracy.<\/p>\n Premier przyzna\u0142a nawet, \u017ce jej sprzeciw wobec secesji sprawi\u0142, i\u017c cz\u0119\u015b\u0107 separatyst\u00f3w zacz\u0119\u0142a uwa\u017ca\u0107 j\u0105 za swojego g\u0142\u00f3wnego przeciwnika.<\/p>\n Po og\u0142oszeniu pierwszych wynik\u00f3w wyrazi\u0142a zadowolenie z poparcia dla jedno\u015bci kraju.<\/p>\n \u201eMieszka\u0144cy Alberty zag\u0142osowali za silniejsz\u0105 Albert\u0105 w zjednoczonej Kanadzie\u201d \u2013 napisa\u0142a w serwisie X.<\/p>\n Zapowiedzia\u0142a r\u00f3wnie\u017c wyst\u0105pienie po\u015bwi\u0119cone wynikom referendum i dalszym planom rz\u0105du.<\/p>\n Wcze\u015bniej o\u015bwiadczy\u0142a, \u017ce je\u015bli mieszka\u0144cy opowiedz\u0105 si\u0119 za pozostaniem w federacji, nie zorganizuje kolejnego referendum niepodleg\u0142o\u015bciowego, dop\u00f3ki b\u0119dzie premierem.<\/p>\n Pozostaje jednak pytanie, jak wynik g\u0142osowania wp\u0142ynie na sytuacj\u0119 wewn\u0105trz UCP. Dla cz\u0119\u015bci jej cz\u0142onk\u00f3w mo\u017ce by\u0107 argumentem za zako\u0144czeniem dyskusji o secesji. Inni mog\u0105 domaga\u0107 si\u0119 jeszcze bardziej zdecydowanej polityki wobec Ottawy.<\/p>\n Istotnym elementem kampanii by\u0142a zmiana stosunk\u00f3w mi\u0119dzy rz\u0105dem federalnym a Albert\u0105 po obj\u0119ciu urz\u0119du premiera Kanady przez Marka Carneya.<\/p>\n Carney wychowywa\u0142 si\u0119 w Edmonton i dobrze zna polityczne oraz gospodarcze znaczenie prowincji. Od pocz\u0105tku stara\u0142 si\u0119 przedstawia\u0107 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z zachodni\u0105 Kanad\u0105 jako jeden z wa\u017cnych element\u00f3w swojej polityki.<\/p>\n Jego rz\u0105d sygnalizowa\u0142 wi\u0119ksz\u0105 gotowo\u015b\u0107 do rozm\u00f3w o inwestycjach energetycznych, infrastrukturze i regulacjach gospodarczych.<\/p>\n Dla Danielle Smith sta\u0142o si\u0119 to argumentem przemawiaj\u0105cym za pozostaniem w federacji. Premier wskazywa\u0142a, \u017ce zmiana podej\u015bcia Ottawy otwiera mo\u017cliwo\u015b\u0107 osi\u0105gni\u0119cia porozumie\u0144, kt\u00f3re wcze\u015bniej wydawa\u0142y si\u0119 trudne.<\/p>\n Carney osobi\u015bcie zaanga\u017cowa\u0142 si\u0119 w kampani\u0119 na rzecz jedno\u015bci kraju. Przestrzega\u0142, \u017ce traktowanie referendum jako sposobu wywarcia presji na Ottaw\u0119 mog\u0142oby wywo\u0142a\u0107 wieloletni\u0105 niepewno\u015b\u0107 polityczn\u0105 i gospodarcz\u0105.<\/p>\n Po og\u0142oszeniu wst\u0119pnych wynik\u00f3w podkre\u015bli\u0142, \u017ce mieszka\u0144cy Alberty wybrali wsp\u00f3ln\u0105 przysz\u0142o\u015b\u0107 z pozosta\u0142ymi Kanadyjczykami.<\/p>\n Zapowiedzia\u0142 dalsze dzia\u0142ania na rzecz rozwoju infrastruktury, dywersyfikacji handlu i umacniania pozycji Kanady jako wa\u017cnego producenta energii.<\/p>\n Przed rz\u0105dem federalnym stoi teraz zadanie prze\u0142o\u017cenia tych deklaracji na konkretne decyzje.<\/p>\n Samo zwyci\u0119stwo federalist\u00f3w nie oznacza bowiem, \u017ce znikn\u0119\u0142y pretensje Alberty dotycz\u0105ce polityki energetycznej, kompetencji prowincji i podzia\u0142u korzy\u015bci gospodarczych.<\/p>\n Na atmosfer\u0119 kampanii wp\u0142ywa\u0142y r\u00f3wnie\u017c stosunki Kanady ze Stanami Zjednoczonymi.<\/p>\n Wojna handlowa, c\u0142a oraz wypowiedzi prezydenta Donalda Trumpa dotycz\u0105ce mo\u017cliwo\u015bci podporz\u0105dkowania Kanady Stanom Zjednoczonym zwi\u0119kszy\u0142y znaczenie debaty o jedno\u015bci pa\u0144stwa.<\/p>\n Dla federalist\u00f3w by\u0142 to argument, \u017ce w okresie napi\u0119\u0107 mi\u0119dzynarodowych rozbijanie Kanady os\u0142abi\u0142oby pozycj\u0119 negocjacyjn\u0105 ca\u0142ego kraju.<\/p>\n Jednocze\u015bnie cz\u0119\u015b\u0107 separatyst\u00f3w wskazywa\u0142a na bliskie zwi\u0105zki gospodarcze Alberty z ameryka\u0144skim rynkiem jako potencjaln\u0105 podstaw\u0119 funkcjonowania niezale\u017cnego pa\u0144stwa.<\/p>\n Niekt\u00f3rzy przedstawiciele ruchu niepodleg\u0142o\u015bciowego nawi\u0105zywali kontakty z ameryka\u0144skimi politykami i urz\u0119dnikami, zabiegaj\u0105c o zainteresowanie swoim projektem.<\/p>\n Wywo\u0142ywa\u0142o to dodatkowe kontrowersje, poniewa\u017c przeciwnicy secesji pytali, czy oderwanie Alberty od Kanady nie doprowadzi\u0142oby w praktyce do zwi\u0119kszenia jej zale\u017cno\u015bci od Stan\u00f3w Zjednoczonych.<\/p>\n W kampanii pojawia\u0142y si\u0119 wi\u0119c dwa odmienne rozumienia suwerenno\u015bci. Dla jednych wi\u0119ksza niezale\u017cno\u015b\u0107 od Ottawy oznacza\u0142aby wi\u0119ksz\u0105 swobod\u0119 gospodarcz\u0105. Dla drugich silna federacja stanowi\u0142a skuteczniejsz\u0105 ochron\u0119 przed presj\u0105 zewn\u0119trzn\u0105.<\/p>\n Referendum nie ogranicza\u0142o si\u0119 do kwestii niepodleg\u0142o\u015bci.<\/p>\n Wyborcy odpowiadali \u0142\u0105cznie na dziesi\u0119\u0107 pyta\u0144. Pi\u0119\u0107 dotyczy\u0142o imigracji i dost\u0119pu do us\u0142ug publicznych, a cztery proponowanych zmian konstytucyjnych.<\/p>\n W\u015br\u00f3d postulat\u00f3w znalaz\u0142o si\u0119 zwi\u0119kszenie wp\u0142ywu w\u0142adz Alberty na polityk\u0119 imigracyjn\u0105, wprowadzenie dodatkowych warunk\u00f3w korzystania ze \u015bwiadcze\u0144 przez cz\u0119\u015b\u0107 mieszka\u0144c\u00f3w posiadaj\u0105cych tymczasowy status imigracyjny oraz wymaganie dokument\u00f3w potwierdzaj\u0105cych obywatelstwo podczas wybor\u00f3w prowincjonalnych.<\/p>\n Pozosta\u0142e propozycje dotyczy\u0142y mi\u0119dzy innymi zwi\u0119kszenia roli prowincji w powo\u0142ywaniu s\u0119dzi\u00f3w oraz zmian w funkcjonowaniu kanadyjskich instytucji federalnych.<\/p>\n Wszystkie pytania mia\u0142y charakter niewi\u0105\u017c\u0105cy. Nawet poparcie okre\u015blonej propozycji nie oznacza automatycznego wprowadzenia jej w \u017cycie.<\/p>\n W przypadku zmian konstytucyjnych konieczne by\u0142yby odpowiednie procedury i porozumienia z innymi uczestnikami federacji.<\/p>\n Wyniki dziewi\u0119ciu pozosta\u0142ych pyta\u0144 mog\u0105 jednak dostarczy\u0107 wa\u017cnych informacji o oczekiwaniach mieszka\u0144c\u00f3w.<\/p>\n Mo\u017ce si\u0119 bowiem okaza\u0107, \u017ce wyborcy zdecydowanie odrzucaj\u0105 secesj\u0119, lecz jednocze\u015bnie popieraj\u0105 zwi\u0119kszenie samodzielno\u015bci prowincji w wybranych dziedzinach.<\/p>\n Dla Danielle Smith by\u0142by to argument w przysz\u0142ych negocjacjach z rz\u0105dem federalnym.<\/p>\n Referendum wzbudzi\u0142o wyj\u0105tkowo du\u017ce zainteresowanie mieszka\u0144c\u00f3w.<\/p>\n W ostatnich wyborach prowincjonalnych frekwencja wynios\u0142a 60,5 proc. Tym razem Elections Alberta przewidywa\u0142a udzia\u0142 nawet 80\u201385 proc. uprawnionych.<\/p>\n Ju\u017c w g\u0142osowaniu przedterminowym i korespondencyjnym uczestniczy\u0142o ponad 1,3 mln os\u00f3b.<\/p>\n Ostateczna frekwencja nie by\u0142a jeszcze znana w chwili opracowywania materia\u0142u.<\/p>\n G\u0142osowanie nie przebieg\u0142o jednak bez problem\u00f3w. Ponad sto lokali wyborczych rozpocz\u0119\u0142o prac\u0119 z op\u00f3\u017anieniem, dlatego w cz\u0119\u015bci z nich przed\u0142u\u017cono godziny otwarcia.<\/p>\n W jednym z lokali na obszarze zamieszkanym przez cz\u0142onk\u00f3w narodu Siksika zabrak\u0142o na pewien czas kart do g\u0142osowania. Lokal pozosta\u0142 otwarty d\u0142u\u017cej, aby umo\u017cliwi\u0107 oddanie g\u0142osu wszystkim oczekuj\u0105cym.<\/p>\n Op\u00f3\u017anienia przesun\u0119\u0142y publikacj\u0119 pierwszych wynik\u00f3w.<\/p>\n Du\u017ca mobilizacja wyborc\u00f3w pokaza\u0142a jednak, \u017ce pytanie o przysz\u0142o\u015b\u0107 Alberty nie by\u0142o wy\u0142\u0105cznie tematem politycznych spor\u00f3w prowadzonych w parlamencie i mediach.<\/p>\n Historia Kanady zna ju\u017c przypadki, gdy separatyzm sta\u0142 si\u0119 jednym z najwa\u017cniejszych problem\u00f3w politycznych ca\u0142ego pa\u0144stwa.<\/p>\n W 1980 i 1995 roku referenda niepodleg\u0142o\u015bciowe odby\u0142y si\u0119 w Quebecu. W obu zwyci\u0119\u017cyli zwolennicy pozostania w Kanadzie.<\/p>\n Szczeg\u00f3lnie dramatyczny przebieg mia\u0142o drugie g\u0142osowanie, gdy przeciwnicy secesji zwyci\u0119\u017cyli minimaln\u0105 r\u00f3\u017cnic\u0105 g\u0142os\u00f3w.<\/p>\n Do\u015bwiadczenia Quebecu pokazuj\u0105, \u017ce referendum nie musi definitywnie ko\u0144czy\u0107 sporu o przysz\u0142o\u015b\u0107 prowincji. Ruchy niepodleg\u0142o\u015bciowe mog\u0105 nadal uczestniczy\u0107 w \u017cyciu politycznym, nawet je\u015bli nie dysponuj\u0105 wi\u0119kszo\u015bciowym poparciem spo\u0142ecznym.<\/p>\n Sytuacja Alberty jest jednak odmienna. Jej separatyzm ma przede wszystkim pod\u0142o\u017ce gospodarcze, regionalne i polityczne, podczas gdy w Quebecu szczeg\u00f3lne znaczenie mia\u0142y r\u00f3wnie\u017c j\u0119zyk, kultura i odr\u0119bna to\u017csamo\u015b\u0107 narodowa.<\/p>\n Wynik obecnego referendum wskazuje ponadto na znacznie wyra\u017aniejsz\u0105 przewag\u0119 zwolennik\u00f3w federacji ni\u017c w Quebecu w 1995 roku.<\/p>\n Nie oznacza to jednak, \u017ce Alberta przestanie domaga\u0107 si\u0119 wi\u0119kszego wp\u0142ywu na decyzje podejmowane w Ottawie.<\/p>\n Najbli\u017csze miesi\u0105ce poka\u017c\u0105, czy referendum stanie si\u0119 pocz\u0105tkiem poprawy stosunk\u00f3w mi\u0119dzy Albert\u0105 a rz\u0105dem federalnym, czy jedynie przerw\u0105 w wieloletnim sporze.<\/p>\n Dla Danielle Smith najwa\u017cniejszym wyzwaniem b\u0119dzie utrzymanie jedno\u015bci UCP i przekonanie jej separatystycznego skrzyd\u0142a, \u017ce interesy prowincji mo\u017cna skutecznie reprezentowa\u0107 w ramach Kanady.<\/p>\n Mark Carney b\u0119dzie natomiast musia\u0142 wykaza\u0107, \u017ce zapowiadane nowe otwarcie w stosunkach z zachodnimi prowincjami przynosi wymierne rezultaty.<\/p>\n Separaty\u015bci zapowiadaj\u0105 dalsz\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107, cho\u0107 wynik referendum pokazuje, \u017ce nie maj\u0105 obecnie wi\u0119kszo\u015bciowego poparcia dla rozpocz\u0119cia procesu niepodleg\u0142o\u015bciowego.<\/p>\n W badaniu Angus Reid opublikowanym przed referendum 62 proc. ankietowanych mieszka\u0144c\u00f3w Alberty wyrazi\u0142o przekonanie, \u017ce ruch separatystyczny nigdy ca\u0142kowicie nie zniknie z \u017cycia politycznego prowincji.<\/p>\n To przekonanie nie jest r\u00f3wnoznaczne z poparciem dla secesji. Pokazuje jednak, \u017ce wielu mieszka\u0144c\u00f3w traktuje separatyzm jako trwa\u0142y element politycznego krajobrazu.<\/p>\n Referendum przynios\u0142o zatem jasn\u0105 odpowied\u017a na jedno pytanie: wi\u0119kszo\u015b\u0107 g\u0142osuj\u0105cych chce pozosta\u0107 w Kanadzie.<\/p>\n Nie rozstrzygn\u0119\u0142o jednak, jak powinny wygl\u0105da\u0107 przysz\u0142e stosunki mi\u0119dzy Albert\u0105 a Ottaw\u0105, jak podzieli\u0107 kompetencje w polityce energetycznej i w jaki spos\u00f3b pogodzi\u0107 interesy zachodnich prowincji z celami ca\u0142ej federacji.<\/p>\n Zwolennicy organizacji Forever Canadian wiwatuj\u0105 na wiecu w Calgary<\/p>\n<\/div>\n Alberta wybra\u0142a Kanad\u0119. Teraz zar\u00f3wno w\u0142adze prowincji, jak i rz\u0105d federalny b\u0119d\u0105 musia\u0142y odpowiedzie\u0107 na pytanie, jak\u0105 Kanad\u0119 chc\u0105 wsp\u00f3lnie budowa\u0107.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Referendum ocali\u0142o jedno\u015b\u0107 Kanady, ale nie zako\u0144czy\u0142o sporu o przysz\u0142o\u015b\u0107 prowincji Mieszka\u0144cy Alberty zdecydowan\u0105 wi\u0119kszo\u015bci\u0105 g\u0142os\u00f3w opowiedzieli si\u0119 za pozostaniem w Kanadzie. Wst\u0119pne wyniki referendum…<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":12588,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[12,18],"tags":[],"class_list":["post-12587","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kanada","category-top-news"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/radiopoloniawinnipeg.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12587","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/radiopoloniawinnipeg.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/radiopoloniawinnipeg.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiopoloniawinnipeg.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiopoloniawinnipeg.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=12587"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/radiopoloniawinnipeg.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12587\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiopoloniawinnipeg.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/12588"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/radiopoloniawinnipeg.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12587"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiopoloniawinnipeg.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=12587"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiopoloniawinnipeg.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=12587"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}Rado\u015b\u0107 jednych, rozczarowanie drugich<\/strong><\/h3>\n
![\"\"](\"https:\/\/bejsment.com\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/athomaslukaszuk-636x424.jpg\")
<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/bejsment.com\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/aakeithwilson-636x358.jpg\")
<\/p>\nSk\u0105d wzi\u0105\u0142 si\u0119 separatyzm?<\/strong><\/h3>\n
![\"\"](\"https:\/\/bejsment.com\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/aaseparatysci-1-636x477.jpg\")
<\/p>\nRopa naftowa \u2013 bogactwo i \u017ar\u00f3d\u0142o konflikt\u00f3w<\/strong><\/h3>\n
Niepodleg\u0142o\u015b\u0107 nie by\u0142aby prost\u0105 decyzj\u0105<\/strong><\/h3>\n
Danielle Smith mi\u0119dzy dwoma obozami<\/strong><\/h3>\n
![\"\"](\"https:\/\/bejsment.com\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/aadaniellesmith2-636x461.jpg\")
<\/p>\nMark Carney i nowe relacje z zachodem<\/strong><\/h3>\n
Ameryka\u0144ski cie\u0144 nad referendum<\/strong><\/h3>\n
Dziesi\u0119\u0107 pyta\u0144 o przysz\u0142o\u015b\u0107 prowincji<\/strong><\/h3>\n
Wysoka frekwencja i problemy organizacyjne<\/strong><\/h3>\n
Lekcja z Quebecu<\/strong><\/h3>\n
Co dalej z Albert\u0105?<\/strong><\/h3>\n
![\"\"](\"https:\/\/bejsment.com\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/aareferendum1-636x358.jpg\")
<\/p>\n