{"id":2393,"date":"2025-07-03T14:45:07","date_gmt":"2025-07-03T18:45:07","guid":{"rendered":"https:\/\/radiopoloniawinnipeg.com\/index.php\/2025\/07\/03\/jak-wyloniony-zostanie-nowy-dalajlama-i-kto-moze-nim-zostac\/"},"modified":"2025-07-03T14:45:07","modified_gmt":"2025-07-03T18:45:07","slug":"jak-wyloniony-zostanie-nowy-dalajlama-i-kto-moze-nim-zostac","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/radiopoloniawinnipeg.com\/index.php\/2025\/07\/03\/jak-wyloniony-zostanie-nowy-dalajlama-i-kto-moze-nim-zostac\/","title":{"rendered":"Jak wy\u0142oniony zostanie nowy Dalajlama \u2013 i kto mo\u017ce nim zosta\u0107?"},"content":{"rendered":"

Dalajlama potwierdzi\u0142 w \u015brod\u0119, \u017ce po jego odej\u015bciu instytucja ta b\u0119dzie kontynuowana i pojawi si\u0119 kolejny duchowy przyw\u00f3dca tybeta\u0144skich buddyst\u00f3w. O\u015bwiadczenie to zosta\u0142o wydane podczas uroczysto\u015bci z okazji jego 90. urodzin.<\/strong><\/p>\n

Jak podkre\u015bli\u0142, wiele os\u00f3b \u2013 w tym duchowi liderzy r\u00f3\u017cnych szk\u00f3\u0142 buddyzmu tybeta\u0144skiego, cz\u0142onkowie parlamentu i rz\u0105du na uchod\u017astwie w Dharamsali oraz wyznawcy z ca\u0142ego \u015bwiata, w tym Chin i samego Tybetu \u2013 poprosi\u0142o go o dalsze podtrzymywanie tej tradycji. \u201eW odpowiedzi na te liczne pro\u015bby potwierdzam, \u017ce instytucja Dalajlamy b\u0119dzie kontynuowana\u201d \u2013 zaznaczy\u0142 duchowny.<\/p>\n

S\u0142owa te pad\u0142y w momencie, gdy do McLeodganj w Dharamsali \u2013 miejsca zamieszkania Dalajlamy i duchowego centrum Tybeta\u0144czyk\u00f3w na uchod\u017astwie \u2013 przybyli mnisi i uczeni z ca\u0142ego \u015bwiata, aby \u015bwi\u0119towa\u0107 jego jubileusz. Opr\u00f3cz uroczysto\u015bci zaplanowano trzydniow\u0105 konferencj\u0119 religijn\u0105, kt\u00f3rej przewodniczy\u0107 b\u0119dzie sam Dalajlama.<\/p>\n

Wyb\u00f3r nowego Dalajlamy ma nie tylko religijne, ale r\u00f3wnie\u017c strategiczne znaczenie. Tradycyjnie nowy Dalajlama jest wskazywany po \u015bmierci poprzednika, po d\u0142ugich i z\u0142o\u017conych poszukiwaniach duchowych. Je\u015bli obecny Dalajlama zdecyduje si\u0119 ujawni\u0107 szczeg\u00f3\u0142y dotycz\u0105ce swojego nast\u0119pcy jeszcze za \u017cycia, b\u0119dzie to historyczna zmiana w stosunku do obowi\u0105zuj\u0105cych dot\u0105d zasad. Tre\u015b\u0107 jego wypowiedzi \u2013 i to, co postanowi przemilcze\u0107 \u2013 b\u0119dzie bacznie \u015bledzona zar\u00f3wno przez USA, jak i przez Indie i Chiny.<\/p>\n

Dalajlama, laureat Pokojowej Nagrody Nobla, przebywa w Indiach od 1959 roku, kiedy to zbieg\u0142 z Tybetu po st\u0142umieniu tamtejszego powstania przez chi\u0144skie wojska. Pekin nie uznaje jego pozycji i oskar\u017ca go o separatyzm. W \u015brod\u0119 chi\u0144skie w\u0142adze natychmiast zareagowa\u0142y na jego s\u0142owa, twierdz\u0105c, \u017ce tylko one maj\u0105 prawo zatwierdzi\u0107 now\u0105 reinkarnacj\u0119 Dalajlamy.<\/p>\n

Indie, kt\u00f3re od ponad sze\u015bciu dekad goszcz\u0105 duchowego przyw\u00f3dc\u0119 i jego zwolennik\u00f3w, tak\u017ce \u017cywo interesuj\u0105 si\u0119 przysz\u0142o\u015bci\u0105 instytucji. W czwartek minister Kiren Rijiju powiedzia\u0142 na konferencji prasowej, \u017ce tylko Dalajlama ma prawo decydowa\u0107 o swoim nast\u0119pcy, zgodnie z wielowiekow\u0105 konwencj\u0105 i tradycj\u0105.<\/p>\n

Stany Zjednoczone, od dawna wspieraj\u0105ce ruch tybeta\u0144ski jako przyk\u0142ad walki o prawa cz\u0142owieka, r\u00f3wnie\u017c b\u0119d\u0105 chcia\u0142y mie\u0107 wp\u0142yw na to, czy i jak instytucja Dalajlamy b\u0119dzie trwa\u0107. Dlatego pytania o to, kto wska\u017ce nowego Dalajlam\u0119, czy Chiny mog\u0105 zosta\u0107 pomini\u0119te \u2013 a mo\u017ce pojawi si\u0119 dw\u00f3ch kandydat\u00f3w \u2013 nabieraj\u0105 coraz wi\u0119kszej wagi.<\/p>\n

Jak przebiega wyb\u00f3r Dalajlamy?<\/strong><\/p>\n

Wy\u0142anianie nowego Dalajlamy to rytua\u0142 oparty na duchowych wierzeniach i setkach lat tradycji. Ka\u017cdy Dalajlama uwa\u017cany jest za kolejne wcielenie Awalokite\u015bwary \u2013 bodhisattwy mi\u0142osierdzia<\/strong> \u2013 i kontynuuje lini\u0119 reinkarnacji.<\/p>\n

Proces zaczyna si\u0119 po okresie \u017ca\u0142oby. Specjalna komisja lam\u00f3w analizuje r\u00f3\u017cne znaki \u2013 m.in. kierunek dymu z kremacji poprzednika, miejsce jego \u015bmierci i wizje wyroczni, np. tej z jeziora Lhamo Latso \u2013 aby zlokalizowa\u0107 miejsce narodzin nowego wcielenia.<\/p>\n

Kiedy zostanie wskazanych kilku kandydat\u00f3w (najcz\u0119\u015bciej ch\u0142opc\u00f3w urodzonych nied\u0142ugo po \u015bmierci Dalajlamy), przechodz\u0105 oni testy, by potwierdzi\u0107, \u017ce rzeczywi\u015bcie s\u0105 jego reinkarnacj\u0105. Nast\u0119pnie rozpoczynaj\u0105 wieloletni\u0105 nauk\u0119, obejmuj\u0105c\u0105 zar\u00f3wno doktryn\u0119 buddyjsk\u0105, jak i przygotowanie do roli przyw\u00f3dcy duchowego. Sam Dalajlama przyzna\u0142, \u017ce nie ma przeciwwskaza\u0144, by jego kolejnym wcieleniem by\u0142a kobieta.<\/p>\n

Kim jest obecny Dalajlama i jak zosta\u0142 odnaleziony?<\/strong><\/p>\n

Obecny, 14. Dalajlama \u2013 Tenzin Gyatso \u2013 przyszed\u0142 na \u015bwiat jako Lhamo Dhondup 6 lipca 1935 roku w ubogiej rolniczej rodzinie w rejonie obecnie nale\u017c\u0105cym do chi\u0144skiej prowincji Qinghai. Gdy mia\u0142 dwa lata, zosta\u0142 rozpoznany jako reinkarnacja poprzedniego Dalajlamy.<\/p>\n

Grupa lam\u00f3w przez cztery lata prowadzi\u0142a poszukiwania i uzna\u0142a ch\u0142opca za inkarnacj\u0119 po tym, jak rozpozna\u0142 przedmioty nale\u017c\u0105ce do swojego poprzednika, m\u00f3wi\u0105c: \u201eTo moje\u201d. Cho\u0107 wi\u0119kszo\u015b\u0107 poprzednich Dalajlam\u00f3w urodzi\u0142a si\u0119 w Tybecie, zdarza\u0142y si\u0119 wyj\u0105tki \u2013 jeden przyszed\u0142 na \u015bwiat w Mongolii, a inny w obecnych Indiach.<\/p>\n

W marcu 1959 roku, po upadku powstania przeciw chi\u0144skim rz\u0105dom, m\u0142ody Dalajlama opu\u015bci\u0142 Tybet w przebraniu, przemierzaj\u0105c Himalaje na koniu i pieszo. Do Indii dotar\u0142 31 marca. Dzi\u015b mieszka tam ok. 100 tys. tybeta\u0144skich uchod\u017ac\u00f3w, kt\u00f3rych duchowym liderem pozostaje Dalajlama.<\/p>\n

Co m\u00f3wi Dalajlama o swojej reinkarnacji?<\/strong><\/p>\n

30 czerwca, przemawiaj\u0105c w McLeodganj do tysi\u0119cy wiernych i mnich\u00f3w, Dalajlama stwierdzi\u0142: \u201eZostan\u0105 ustalone zasady, dzi\u0119ki kt\u00f3rym instytucja Dalajlamy b\u0119dzie mog\u0142a istnie\u0107 dalej\u201d. Zapewni\u0142 r\u00f3wnie\u017c, \u017ce cho\u0107 ma 90 lat, czuje si\u0119 dobrze i zamierza nadal s\u0142u\u017cy\u0107 Dharmie i wszystkim istotom.<\/p>\n

W ksi\u0105\u017cce \u201eVoice for the Voiceless\u201d z marca 2025 roku duchowny zasugerowa\u0142, \u017ce jego kolejne wcielenie pojawi si\u0119 w \u201ewolnym \u015bwiecie\u201d \u2013 a nie w Chinach czy kontrolowanym przez nie Tybecie. W przesz\u0142o\u015bci m\u00f3wi\u0142, \u017ce inkarnacja mog\u0142aby mie\u0107 miejsce w Indiach.<\/p>\n

Dla wielu Tybeta\u0144czyk\u00f3w my\u015bl o odej\u015bciu Dalajlamy jest przyt\u0142aczaj\u0105ca. Tenzin Jigme, 39-letni pracownik rz\u0105du na uchod\u017astwie, powiedzia\u0142 ze \u0142zami w oczach: \u201eDzi\u0119ki niemu \u017cyjemy w wolnym \u015bwiecie\u201d. Doda\u0142: \u201eDla nas to ojciec narodu. Potrzebujemy jego kontynuacji, potrzebujemy kogo\u015b, kto przypomni \u015bwiatu, czym jest wsp\u00f3\u0142czucie\u201d.<\/p>\n

Czy istnia\u0142o ryzyko, \u017ce nie b\u0119dzie kolejnego Dalajlamy?<\/strong><\/p>\n

W przesz\u0142o\u015bci Dalajlama nie wyklucza\u0142 takiej mo\u017cliwo\u015bci. W 2011 roku stwierdzi\u0142, \u017ce gdy osi\u0105gnie 90 lat, podejmie decyzj\u0119, czy instytucja powinna trwa\u0107. W 2014 roku, podczas szczytu laureat\u00f3w Pokojowej Nagrody Nobla, podkre\u015bli\u0142, \u017ce wszystko zale\u017cy od narodu tybeta\u0144skiego.<\/p>\n

W rozmowie z BBC powiedzia\u0142, \u017ce nie ma gwarancji, i\u017c przysz\u0142y Dalajlama b\u0119dzie godny tej roli \u2013 i lepiej zako\u0144czy\u0107 tradycj\u0119 za jego \u017cycia, ni\u017c dopu\u015bci\u0107 do kompromitacji instytucji. Profesor Dibyesh Anand zauwa\u017cy\u0142 jednak, \u017ce cho\u0107 przysz\u0142o\u015b\u0107 instytucji pozostaje niepewna, jest ona wyj\u0105tkowo trwa\u0142a \u2013 bardziej ni\u017c niejedno pa\u0144stwo.<\/p>\n

Nawet je\u015bli kolejni Dalajlamowie nie b\u0119d\u0105 mieli w\u0142adzy politycznej, pozostan\u0105 duchowym centrum narodu tybeta\u0144skiego i autorytetem w buddyzmie tybeta\u0144skim.<\/p>\n

Jak wygl\u0105da stanowisko Chin?<\/strong><\/p>\n

Chiny utrzymuj\u0105, \u017ce tylko ich rz\u0105d ma prawo zatwierdza\u0107 reinkarnacje Dalajlamy \u2013 traktuj\u0105 to jako element suwerenno\u015bci narodowej. Od 2007 roku obowi\u0105zuje prawo, zgodnie z kt\u00f3rym ka\u017cda reinkarnacja tybeta\u0144skiego \u201e\u017cywego Buddy\u201d musi uzyska\u0107 pa\u0144stwowe zatwierdzenie.<\/p>\n

W\u0142adze chi\u0144skie konsekwentnie twierdz\u0105, \u017ce przysz\u0142y Dalajlama musi urodzi\u0107 si\u0119 w Chinach, a ka\u017cdy wybrany za granic\u0105 b\u0119dzie uznany za nielegalnego. Jednym z filar\u00f3w chi\u0144skiej procedury jest rytua\u0142 \u201ez\u0142otej urny\u201d \u2013 losowania spo\u015br\u00f3d kandydat\u00f3w wprowadzony przez dynasti\u0119 Qing w XVIII wieku.<\/p>\n

W \u015brod\u0119 chi\u0144skie MSZ przypomnia\u0142o, \u017ce r\u00f3wnie\u017c w przypadku Panczenlamy \u2013 drugiej najwa\u017cniejszej postaci buddyzmu tybeta\u0144skiego \u2013 decyduj\u0105cy g\u0142os ma Pekin. Rzecznik ministerstwa powiedzia\u0142, \u017ce Chiny szanuj\u0105 wolno\u015b\u0107 religijn\u0105, ale reinkarnacja podlega \u015bcis\u0142ym regulacjom.<\/p>\n

Dalajlama jednak odrzuca z\u0142ot\u0105 urn\u0119 jako pozbawion\u0105 duchowego znaczenia. W 1995 roku rozpozna\u0142 on sze\u015bcioletniego ch\u0142opca jako reinkarnacj\u0119 Panczenlamy. Dziecko zosta\u0142o szybko uprowadzone przez w\u0142adze chi\u0144skie, a jego los do dzi\u015b pozostaje nieznany. Chiny wskaza\u0142y w\u00f3wczas w\u0142asnego Panczenlam\u0119, uznawanego przez wielu Tybeta\u0144czyk\u00f3w za nielegalnego.<\/p>\n

To wydarzenie sprawi\u0142o, \u017ce Tybeta\u0144czycy w diasporze sprzeciwiaj\u0105 si\u0119 ka\u017cdemu przysz\u0142emu wyborowi Dalajlamy na terytorium Chin. Obawiaj\u0105 si\u0119, \u017ce wskazane tam dziecko r\u00f3wnie\u017c mog\u0142oby zosta\u0107 porwane lub zmanipulowane.<\/p>\n

Zdaniem prof. Ananda Chiny pr\u00f3buj\u0105 zdezintegrowa\u0107 wsp\u00f3lnot\u0119 tybeta\u0144sk\u0105 poprzez strategi\u0119 \u201edziel i rz\u0105d\u017a\u201d. Pojawienie si\u0119 dw\u00f3ch Dalajlam\u00f3w \u2013 jednego wybranego na wygnaniu, drugiego przez Pekin \u2013 wydaje si\u0119 coraz bardziej realne. Taki scenariusz by\u0142by bezprecedensowy i stworzy\u0142by ogromne trudno\u015bci, szczeg\u00f3lnie dla Tybeta\u0144czyk\u00f3w w kraju, kt\u00f3rzy byliby zmuszeni do wyra\u017cania lojalno\u015bci wobec Chin.<\/p>\n

Chiny mog\u0142yby te\u017c wykorzysta\u0107 sytuacj\u0119, aby naciska\u0107 na zagraniczne rz\u0105dy, by marginalizowa\u0142y tybeta\u0144skie organizacje na uchod\u017astwie. Anand przewiduje, \u017ce pr\u00f3ba narzucenia przez Pekin w\u0142asnego Dalajlamy stanie si\u0119 \u017ar\u00f3d\u0142em d\u0142ugofalowej niestabilno\u015bci i mo\u017ce obr\u00f3ci\u0107 si\u0119 przeciwko chi\u0144skim w\u0142adzom.<\/p>\n

W wywiadzie z 2019 roku Dalajlama sam przyzna\u0142: \u201eJe\u015bli w przysz\u0142o\u015bci zobaczycie dw\u00f3ch Dalajlam\u00f3w \u2013 jednego z wolnego \u015bwiata i jednego wybranego przez Chiny \u2013 nikt nie zaufa temu drugiemu\u201d. Doda\u0142 te\u017c \u017cartobliwie, \u017ce b\u0119dzie to dodatkowy k\u0142opot dla Pekinu.<\/p>\n

Dlaczego USA i Indie s\u0105 tym zainteresowane?<\/strong><\/p>\n

Dla Indii, gdzie mie\u015bci si\u0119 siedziba rz\u0105du tybeta\u0144skiego na uchod\u017astwie, przysz\u0142o\u015b\u0107 Dalajlamy ma wymiar strategiczny \u2013 dotyczy bezpiecze\u0144stwa narodowego i relacji z Chinami. Tybeta\u0144ska diaspora w Indiach daje Nowemu Delhi polityczne narz\u0119dzie wp\u0142ywu na region Himalaj\u00f3w.<\/p>\n

Stany Zjednoczone od lat wspieraj\u0105 Tybeta\u0144czyk\u00f3w \u2013 r\u00f3wnie\u017c poprzez CIA w latach 50. \u2013 a obecnie opowiadaj\u0105 si\u0119 za ich prawem do samodzielnego wyboru duchowego przyw\u00f3dcy. W 2020 roku prezydent Donald Trump podpisa\u0142 ustaw\u0119 TPSA, kt\u00f3ra potwierdza\u0142a to stanowisko i wprowadza\u0142a sankcje wobec chi\u0144skich urz\u0119dnik\u00f3w ingeruj\u0105cych w proces reinkarnacji.<\/p>\n

Wed\u0142ug Ananda, poparcie Zachodu dla Tybeta\u0144czyk\u00f3w stanie si\u0119 jednym z element\u00f3w rywalizacji USA z Chinami, a tak\u017ce Chin z Indiami \u2013 zar\u00f3wno religijnie, jak i geopolitycznie.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Dalajlama potwierdzi\u0142 w \u015brod\u0119, \u017ce po jego odej\u015bciu instytucja ta b\u0119dzie kontynuowana i pojawi si\u0119 kolejny duchowy przyw\u00f3dca tybeta\u0144skich buddyst\u00f3w. O\u015bwiadczenie to zosta\u0142o wydane podczas…<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":2394,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[15,18],"tags":[],"class_list":["post-2393","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-swiat","category-top-news"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/radiopoloniawinnipeg.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2393","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/radiopoloniawinnipeg.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/radiopoloniawinnipeg.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiopoloniawinnipeg.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiopoloniawinnipeg.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2393"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/radiopoloniawinnipeg.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2393\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiopoloniawinnipeg.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2394"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/radiopoloniawinnipeg.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2393"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiopoloniawinnipeg.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2393"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiopoloniawinnipeg.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2393"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}