{"id":3984,"date":"2025-09-20T20:30:14","date_gmt":"2025-09-21T00:30:14","guid":{"rendered":"https:\/\/radiopoloniawinnipeg.com\/index.php\/2025\/09\/20\/ostatnie-slowa-pierwszego-prezydenta-czechoslowacji\/"},"modified":"2025-09-20T20:30:14","modified_gmt":"2025-09-21T00:30:14","slug":"ostatnie-slowa-pierwszego-prezydenta-czechoslowacji","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/radiopoloniawinnipeg.com\/index.php\/2025\/09\/20\/ostatnie-slowa-pierwszego-prezydenta-czechoslowacji\/","title":{"rendered":"Ostatnie s\u0142owa pierwszego prezydenta Czechos\u0142owacji"},"content":{"rendered":"<div id=\"attachment_223673\" style=\"width: 646px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"caption-attachment-223673\" class=\"size-custom-full-size wp-image-223673\" src=\"https:\/\/bejsment.com\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/aamasaryk-636x306.jpg\" alt=\"\" width=\"636\" height=\"306\" \/><\/p>\n<p id=\"caption-attachment-223673\" class=\"wp-caption-text\">Tom\u00e1\u0161 Garrigue Masaryk<\/p>\n<\/div>\n<p><strong>Na Zamku w L\u00e1nach w Czechach historycy i archiwi\u015bci otworzyli zapiecz\u0119towan\u0105 od niemal 100 lat kopert\u0119 z ostatnimi s\u0142owami pierwszego prezydenta Czechos\u0142owacji, Tom\u00e1\u0161a Garrigue\u2019a Masaryka. Dokument licz\u0105cy pi\u0119\u0107 stron zosta\u0142 spisany r\u0119k\u0105 jego syna Jana i \u2013 wed\u0142ug wst\u0119pnych analiz \u2013 jest autentyczny.<\/strong><\/p>\n<p>Koperta trafi\u0142a do Archiwum Narodowego w 2005 roku dzi\u0119ki Anton\u00ednowi Sumowi, sekretarzowi Jana Masaryka. Zgodnie z jego wol\u0105 i ustaleniami z rodzin\u0105 tre\u015b\u0107 mia\u0142a pozosta\u0107 tajemnic\u0105 przez 20 lat. Dopiero teraz, w obecno\u015bci prezydenta Petra Pavla, rodziny Masaryka i badaczy, dokonano jej odczytania.<\/p>\n<p>Przez dekady wok\u00f3\u0142 koperty narasta\u0142y domys\u0142y \u2013 jedni spodziewali si\u0119 symbolicznego po\u017cegnania narodu, inni liczyli na ujawnienie osobistych sekret\u00f3w, a nawet kontrowersyjnych teorii o pochodzeniu Masaryka.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"aligncenter size-custom-full-size wp-image-223674\" src=\"https:\/\/bejsment.com\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/aalistmasaryka-636x358.jpg\" alt=\"\" width=\"636\" height=\"358\" \/><\/p>\n<p>Odczytane fragmenty zawieraj\u0105 zar\u00f3wno refleksje osobiste, jak i polityczne. Prezydent pisa\u0142 o \u015bmierci z dystansem \u2013 \u201eLudzie boj\u0105 si\u0119 \u015bmierci, ale nie ma si\u0119 czego ba\u0107 \u2013 to jak kupi\u0107 nowe ubrania\u201d. Krytycznie ocenia\u0142 niemieckich s\u0105siad\u00f3w (\u201eDaj im to, na co zas\u0142uguj\u0105, ale nie wi\u0119cej\u201d), ostro potraktowa\u0142 s\u0142owackiego polityka Andreja Hlink\u0119, a o sobie samym napisa\u0142 z autoironi\u0105: \u201eBy\u0142em tak samo g\u0142upi jak inni\u201d.<\/p>\n<p>Masaryk podkre\u015bla\u0142 tak\u017ce znaczenie edukacji: \u201eJe\u015bli ludzie s\u0105 niewykszta\u0142ceni i g\u0142upi, niewiele mo\u017cna zrobi\u0107. K\u0142\u00f3\u0107cie si\u0119 z nimi, k\u0142\u00f3\u0107cie si\u0119 z nimi\u201d.<\/p>\n<p>Dyrektor Archiwum Narodowego Milan Voj\u00e1\u010dek oceni\u0142, \u017ce dokument powsta\u0142 prawdopodobnie tu\u017c przed \u015bmierci\u0105 Masaryka w 1937 roku i stanowi jego autentyczne po\u017cegnanie. Pe\u0142na, zdigitalizowana wersja listu ma zosta\u0107 opublikowana w pa\u017adzierniku.<\/p>\n<p>Tom\u00e1\u0161 Garrigue Masaryk wsp\u00f3\u0142tworzy\u0142 w 1918 roku niepodleg\u0142\u0105 Czechos\u0142owacj\u0119. Z powodu problem\u00f3w zdrowotnych abdykowa\u0142 w 1935 roku i zmar\u0142 dwa lata p\u00f3\u017aniej w L\u00e1nach.<\/p>\n<p style=\"text-align: right\"><em>Na podst. Polsat News<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Tom\u00e1\u0161 Garrigue Masaryk Na Zamku w L\u00e1nach w Czechach historycy i archiwi\u015bci otworzyli zapiecz\u0119towan\u0105 od niemal 100 lat kopert\u0119 z ostatnimi s\u0142owami pierwszego prezydenta Czechos\u0142owacji,&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":3985,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[15,18],"tags":[],"class_list":["post-3984","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-swiat","category-top-news"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/radiopoloniawinnipeg.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3984","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/radiopoloniawinnipeg.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/radiopoloniawinnipeg.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiopoloniawinnipeg.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiopoloniawinnipeg.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3984"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/radiopoloniawinnipeg.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3984\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiopoloniawinnipeg.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3985"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/radiopoloniawinnipeg.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3984"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiopoloniawinnipeg.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3984"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiopoloniawinnipeg.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3984"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}