{"id":4004,"date":"2025-09-22T12:15:08","date_gmt":"2025-09-22T16:15:08","guid":{"rendered":"https:\/\/radiopoloniawinnipeg.com\/index.php\/2025\/09\/22\/koniec-lata-dzis-rozpoczyna-sie-jesien\/"},"modified":"2025-09-22T12:15:08","modified_gmt":"2025-09-22T16:15:08","slug":"koniec-lata-dzis-rozpoczyna-sie-jesien","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/radiopoloniawinnipeg.com\/index.php\/2025\/09\/22\/koniec-lata-dzis-rozpoczyna-sie-jesien\/","title":{"rendered":"Koniec lata. Dzi\u015b rozpoczyna si\u0119 jesie\u0144"},"content":{"rendered":"<p><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"aligncenter size-custom-full-size wp-image-223804\" src=\"https:\/\/bejsment.com\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/aajesien-636x358.jpg\" alt=\"\" width=\"636\" height=\"358\" \/><\/p>\n<p><strong>Astronomiczna jesie\u0144 rozpocznie si\u0119 w poniedzia\u0142ek o godzinie 14:19. Na niebie tej pory roku b\u0119dzie mo\u017cna zaobserwowa\u0107 m.in. trzy superpe\u0142nie, wyj\u0105tkowo jasnego i wi\u0119kszego ni\u017c zazwyczaj Saturna, bliskie po\u0142o\u017cenie Ksi\u0119\u017cyca wzgl\u0119dem Regulusa, a tak\u017ce intensywny r\u00f3j meteor\u00f3w.<\/strong><\/p>\n<p>Astronomiczna jesie\u0144 rozpocznie si\u0119 w momencie, gdy S\u0142o\u0144ce przejdzie przez tzw. punkt Wagi. W 2025 roku nast\u0105pi to 22 wrze\u015bnia o godzinie 14:19 czasu obowi\u0105zuj\u0105cego w Ontario.<\/p>\n<p>\u2013\u00a0Punkt Wagi to miejsce przeci\u0119cia ekliptyki, czyli pozornej drogi S\u0142o\u0144ca w\u015br\u00f3d gwiazd oraz r\u00f3wnika niebieskiego, kt\u00f3ry jest odwzorowaniem naszego ziemskiego r\u00f3wnika, tylko \u017ce na niebosk\u0142onie\u00a0\u2013 wyja\u015bni\u0142 Damian Jab\u0142eka, wicedyrektor Planetarium \u015al\u0105skiego w Chorzowie oraz autor bloga \u201eDotknij nieba\u201d.<\/p>\n<h3><strong>Data mo\u017ce si\u0119 r\u00f3\u017cni\u0107<\/strong><\/h3>\n<p>Czas rozpocz\u0119cia astronomicznej jesieni nie jest jednak sta\u0142y \u2013 mo\u017ce wypa\u015b\u0107 w r\u00f3\u017cnych dniach mi\u0119dzy 21 a 24 wrze\u015bnia oraz o r\u00f3\u017cnych godzinach.<\/p>\n<p>\u2013\u00a0Gdyby czas obiegu Ziemi wok\u00f3\u0142 S\u0142o\u0144ca by\u0142 idealn\u0105 wielokrotno\u015bci\u0105 jej obrot\u00f3w wok\u00f3\u0142 osi, wtedy co roku mieliby\u015bmy moment przej\u015bcia o sta\u0142ej porze. Ziemia, \u017ceby obiec S\u0142o\u0144ce dooko\u0142a potrzebuje jednak 365 dni i prawie jednej czwartej dnia, ka\u017cdy rok zaczynamy wi\u0119c w troch\u0119 innym miejscu na orbicie i st\u0105d potrzeba wprowadzania co cztery lata dnia przest\u0119pnego. Ten efekt powoduje tak\u017ce przesuwanie si\u0119 momentu pocz\u0105tku jesieni. Dodatkowe drobne ruchy osi naszej planety r\u00f3wnie\u017c wp\u0142ywaj\u0105 na godziny przeci\u0119cia punktu Wagi. Suma wszystkich perturbacji powoduje, \u017ce co roku witamy jesie\u0144 w nieco innej chwili \u2013\u00a0powiedzia\u0142 Jab\u0142eka.<\/p>\n<p>Cho\u0107 punkt Wagi jest uto\u017csamiany z r\u00f3wnonoc\u0105 jesienn\u0105, rzeczywiste zr\u00f3wnanie dnia i nocy nast\u0119puje zazwyczaj oko\u0142o trzech dni p\u00f3\u017aniej, czyli 25 wrze\u015bnia.<\/p>\n<p>\u2013\u00a0Wtedy faktycznie dzie\u0144 potrwa 12 godzin, ale ju\u017c nast\u0119pna noc 12 godzin i jedn\u0105 minut\u0119, poniewa\u017c Ziemia zd\u0105\u017cy kawa\u0142eczek przejecha\u0107 na swej orbicie w stron\u0119 zimy\u00a0\u2013 doda\u0142 ekspert.<\/p>\n<p>Podczas tegorocznej jesieni mo\u017cna si\u0119 spodziewa\u0107 trzech pe\u0142ni Ksi\u0119\u017cyca: 7 pa\u017adziernika, 5 listopada i 5 grudnia. Wszystkie te pe\u0142nie b\u0119d\u0105 superpe\u0142niami \u2013 tarcza Ksi\u0119\u017cyca b\u0119dzie wygl\u0105da\u0107 na wi\u0119ksz\u0105 ni\u017c zwykle, nawet o 11 do 14 procent.<\/p>\n<p>\u2013\u00a0Na swojej w\u0119dr\u00f3wce wok\u00f3\u0142 Ziemi po wyci\u0105gni\u0119tej orbicie eliptycznej Ksi\u0119\u017cyc jest raz bli\u017cej, raz dalej od nas. Kiedy jest w pe\u0142ni i jednocze\u015bnie najbli\u017cej Ziemi, albo w okolicach tego najbli\u017cszego punktu na orbicie, to m\u00f3wimy, \u017ce mamy do czynienia z superpe\u0142ni\u0105. Podczas grudniowej pe\u0142ni b\u0119dzie 351 tysi\u0119cy kilometr\u00f3w od nas, gdy najbardziej odleg\u0142e po\u0142o\u017cenie Ksi\u0119\u017cyca na orbicie to a\u017c 406 tysi\u0119cy kilometr\u00f3w \u2013\u00a0zaznaczy\u0142 Jab\u0142eka.<\/p>\n<p>Jednym z ciekawszych moment\u00f3w astronomicznych tej jesieni b\u0119dzie tak\u017ce koniunkcja Ksi\u0119\u017cyca z Regulusem \u2013 najja\u015bniejsz\u0105 gwiazd\u0105 w gwiazdozbiorze Lwa. Zjawisko to b\u0119dzie widoczne 12 listopada, nisko nad wschodnim horyzontem, gdzie dostrzec b\u0119dzie mo\u017cna Ksi\u0119\u017cyc i jasny punkt obok niego.<\/p>\n<p>Jesienne niebo zaoferuje r\u00f3wnie\u017c kilka roj\u00f3w meteor\u00f3w. 22 pa\u017adziernika maksimum osi\u0105gn\u0105 Orionidy \u2013 r\u00f3j meteor\u00f3w, kt\u00f3rych aktywno\u015b\u0107 si\u0119ga oko\u0142o 23 \u201espadaj\u0105cych gwiazd\u201d na godzin\u0119. Wydaj\u0105 si\u0119 one wy\u0142ania\u0107 z gwiazdozbioru Oriona i najlepiej widoczne b\u0119d\u0105 o \u015bwicie, na po\u0142udniowo-wschodnim niebie a\u017c do zenitu.<\/p>\n<p>Du\u017co bardziej widowiskowy mo\u017ce by\u0107 r\u00f3j Geminid\u00f3w, osi\u0105gaj\u0105cy maksimum 14 grudnia. \u2013\u00a0To ju\u017c bardzo obfity r\u00f3j, si\u0119gaj\u0105cy a\u017c do 120 meteor\u00f3w na godzin\u0119, czyli por\u00f3wnywalny z sierpniowymi Perseidami. Cho\u0107 w grudniu ich obserwacje s\u0105 trudne ze wzgl\u0119du na temperatury, to Geminidy potrafi\u0105 da\u0107 prawdziwe widowisko\u00a0\u2013 powiedzia\u0142 Damian Jab\u0142eka.<\/p>\n<p>Gwiazdozbi\u00f3r Bli\u017ani\u0105t, z kt\u00f3rego \u201ewyp\u0142ywaj\u0105\u201d Geminidy, b\u0119dzie dobrze widoczny od pocz\u0105tku grudnia przez ca\u0142\u0105 noc.<\/p>\n<p>Jesieni\u0105 b\u0119dzie mo\u017cna obserwowa\u0107 Wenus jedynie jako \u201egwiazd\u0119 porann\u0105\u201d \u2013 pojawiaj\u0105c\u0105 si\u0119 przed wschodem S\u0142o\u0144ca. Z innych planet widocznych go\u0142ym okiem dost\u0119pny b\u0119dzie tak\u017ce Jowisz, kt\u00f3ry pojawi si\u0119 w drugiej cz\u0119\u015bci nocy w pobli\u017cu gwiazdozbioru Bli\u017ani\u0105t.<\/p>\n<p><em>Na podst. i.Pl<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Astronomiczna jesie\u0144 rozpocznie si\u0119 w poniedzia\u0142ek o godzinie 14:19. Na niebie tej pory roku b\u0119dzie mo\u017cna zaobserwowa\u0107 m.in. trzy superpe\u0142nie, wyj\u0105tkowo jasnego i wi\u0119kszego ni\u017c&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":4005,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[15,18],"tags":[],"class_list":["post-4004","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-swiat","category-top-news"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/radiopoloniawinnipeg.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4004","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/radiopoloniawinnipeg.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/radiopoloniawinnipeg.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiopoloniawinnipeg.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiopoloniawinnipeg.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4004"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/radiopoloniawinnipeg.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4004\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiopoloniawinnipeg.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4005"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/radiopoloniawinnipeg.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4004"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiopoloniawinnipeg.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4004"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiopoloniawinnipeg.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4004"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}