Ostatnie obserwacje naszego nowego go\u015bcia spoza Uk\u0142adu S\u0142onecznego, czyli komety 3I\/ATLAS, pokazuj\u0105, \u017ce jej jasno\u015b\u0107 ro\u015bnie szybciej, ni\u017c dotychczas zak\u0142adano. Do niedawna zwyk\u0142a si\u0119 ona rozja\u015bnia\u0107 zgodnie z przewidywaniami. Ale teraz, dane z po\u0142owy wrze\u015bnia 2025 roku zaczynaj\u0105 odbiega\u0107 powy\u017cej klasycznej krzywej wzrostu jasno\u015bci, charakterystycznej dla komety zbli\u017caj\u0105cej si\u0119 do S\u0142o\u0144ca. Komety jednak bywaj\u0105 kapry\u015bne. Czy ten wzrost to znak, \u017ce obiekt przewy\u017cszy oczekiwania? Czy mo\u017ce to tylko kr\u00f3tkotrwa\u0142y b\u0142ysk? Czas to zweryfikuje.
\nKiedy kometa poddana zostaje ciep\u0142u S\u0142o\u0144ca, l\u00f3d wodny na jej powierzchni sublimuje (przechodzi w stan gazowy). W procesie sublimacji wydzielany jest gaz, kt\u00f3ry wraz z uwolnionym py\u0142em tworzy rozmyt\u0105, jasn\u0105 kom\u0119 \u2013 to ta cz\u0119\u015b\u0107, kt\u00f3r\u0105 widzimy razem z ogonem komety.<\/p>\n
Je\u015bli kometa utrzyma obecn\u0105 jasno\u015b\u0107, mo\u017ce zafundowa\u0107 spektakularne widowisko podczas przelotu obok Marsa 3 pa\u017adziernika. W tym dniu 3I\/ATLAS znajdzie si\u0119 najbli\u017cej Marsa oko\u0142o godziny 4:00 UTC (co odpowiada 23:00 czasu CDT dnia poprzedniego). Cz\u0119\u015b\u0107 sond kosmicznych, kt\u00f3re zwykle obserwuj\u0105 Czerwon\u0105 Planet\u0119, skieruje swoje instrumenty ku tej mi\u0119dzygwiezdnej wizycie. Marshall Eubanks z Space Initiatives oznajmi\u0142, \u017ce podczas zbli\u017cenia sonda Mars Reconnaissance Orbiter skorzysta z kamery HiRISE mi\u0119dzy 1 a 4 rano 2 pa\u017adziernika, za\u015b kamery CaSSIS (na TGO ESA) i HRSC (na Mars Express) przeprowadz\u0105 obserwacje 3 pa\u017adziernika.<\/p>\n
Grupa naukowc\u00f3w pod kierunkiem Xabiera P\u00e9reza\u2011Couto z Uniwersytetu A Coru\u00f1a w Hiszpanii odtworzy\u0142a tras\u0119 komety 3I\/ATLAS a\u017c 10 milion\u00f3w lat wstecz. To dopiero trzeci znany obiekt przelatuj\u0105cy przez nasz Uk\u0142ad S\u0142oneczny, kt\u00f3ry nie pochodzi z jego obr\u0119bu.Planety i S\u0142o\u0144ce. Jego trajektoria wskazuje, \u017ce pochodzi z innego uk\u0142adu gwiezdnego, lecz astronomowie wci\u0105\u017c pr\u00f3buj\u0105 ustali\u0107, kt\u00f3ry. Przeanalizowali mo\u017cliwo\u015b\u0107 oddzia\u0142ywa\u0144 grawitacyjnych ze stron\u0105 gwiazd, kt\u00f3re mog\u0142yby zmieni\u0107 tor komety podczas odbywania jej drogi do nas.
\nWykorzystuj\u0105c dane z satelity Gaia (kt\u00f3ry przez 12 lat obserwowa\u0142 miliardy gwiazd w Drodze Mlecznej i mierzy\u0142 ich po\u0142o\u017cenia i ruchy), naukowcy przebadali przestrze\u0144 w promieniu ponad 100 milion\u00f3w jednostek astronomicznych od Uk\u0142adu S\u0142onecznego. W wyniku zidentyfikowali 93 hipotetyczne \u201espotkania\u201d 3I\/ATLAS z gwiazdami, z czego 62 uznali za znacz\u0105ce. \u017badna z tych interakcji jednak nie wykaza\u0142a si\u0142y wystarczaj\u0105cej do znacz\u0105cej zmiany orbity komety.
\nInnymi s\u0142owy, \u017cadne z tych spotka\u0144 nie by\u0142o wystarczaj\u0105co bliskie ani trwa\u0142e, by wp\u0142yn\u0105\u0107 na trajektori\u0119 3I\/ATLAS. Na razie nie uda\u0142o si\u0119 zidentyfikowa\u0107 gwiazdy, kt\u00f3ra mog\u0142aby by\u0107 \u017ar\u00f3d\u0142em jego podr\u00f3\u017cy mi\u0119dzygwiezdnej.<\/p>\n
Jak mo\u017cna si\u0119 domy\u015bla\u0107, cofni\u0119cie trajektorii 3I\/ATLAS przez galaktyk\u0119 to ogromne wyzwanie. Nawet najmniejsze niepewno\u015bci w parametrach orbity czy ruchach gwiazd z biegiem czasu rosn\u0105 do du\u017cych warto\u015bci. Mimo to, na podstawie analizy pionowego ruchu komety w galaktyce \u2013 zakrzywiaj\u0105cego si\u0119 w g\u00f3r\u0119 i w d\u00f3\u0142 wzgl\u0119dem dysku \u2013 naukowcy wnioskuj\u0105, \u017ce 3I\/ATLAS najprawdopodobniej pochodzi z cienkiego dysku Drogi Mlecznej, nie z grubego, jak pierwotnie sugerowano. Cienki dysk obejmuje obiekty odrobin\u0119 m\u0142odsze ni\u017c te w dysku grubym. Obiekt 3I\/ATLAS po raz pierwszy dostrze\u017cono na pocz\u0105tku lipca 2025 roku. Od tamtej chwili wielu zadawa\u0142o pytanie: czy spr\u00f3bujemy wys\u0142a\u0107 tam sond\u0119? Will Triggs z EarthSky rozmawia\u0142 21 sierpnia z astronomem Colinem Snodgrass z Uniwersytetu Edynburskiego. Colin odpowiedzia\u0142, \u017ce nie ma wystarczaj\u0105co czasu, by przygotowa\u0107 misj\u0119 specjalnie dla tej komety. Wspomnia\u0142 jednak o planowanej przysz\u0142ej misji ESA Comet Interceptor<\/strong>, kt\u00f3ra ma by\u0107 gotowa na przechwytywanie podobnych go\u015bci mi\u0119dzygwiezdnych.<\/p>\n Zachowanie 3I\/ATLAS jest bardzo podobne do komet znanych z naszego Uk\u0142adu S\u0142onecznego. Ale ta w\u0119druje z ogromn\u0105 pr\u0119dko\u015bci\u0105 \u2013 oko\u0142o 210\u202f000 km\/h (130\u202f000 mil\/h). To najwy\u017csza pr\u0119dko\u015b\u0107, jak\u0105 zarejestrowano dla go\u015bcia odwiedzaj\u0105cego Uk\u0142ad S\u0142oneczny. Do tej pory znane by\u0142y dwa inne obiekty mi\u0119dzygwiezdne: 1I\/\u02bbOumuamua i 2I\/Borisov. \u02bbOumuamua mia\u0142a oko\u0142o 200 metr\u00f3w d\u0142ugo\u015bci (by\u0142a wyd\u0142u\u017cona), za\u015b Borisov mia\u0142 \u015brednic\u0119 poni\u017cej 1 kilometra. System teleskop\u00f3w ATLAS (Asteroid Terrestrial\u2011impact Last Alert System) wykry\u0142 3I\/ATLAS 1 lipca 2025 roku. Ju\u017c dzie\u0144 p\u00f3\u017aniej Centrum Ma\u0142ych Planet potwierdzi\u0142o jej mi\u0119dzygwiezdny charakter i nada\u0142o nazw\u0119 3I\/ATLAS (lub C\/2025 N1). \u201e3I\u201d oznacza, \u017ce to trzeci taki poznany obiekt spoza Uk\u0142adu S\u0142onecznego. Jego trajektoria i pr\u0119dko\u015b\u0107 jednoznacznie wskazywa\u0142y, \u017ce nie nale\u017cy do naszego systemu planetarnego. Najbli\u017cej S\u0142o\u0144ca kometa znajdzie si\u0119 w pa\u017adzierniku, w odleg\u0142o\u015bci oko\u0142o 2 jednostek astronomicznych (czyli dwukrotno\u015b\u0107 odleg\u0142o\u015bci Ziemia\u2013S\u0142o\u0144ce). W peryhelium \u2013 w punkcie najbli\u017cszym S\u0142o\u0144cu \u2013 b\u0119dzie si\u0119 przemieszcza\u0142a z pr\u0119dko\u015bci\u0105 niemal 25\u202f000 km\/h (15\u202f500 mil\/h). Ostatnie obserwacje naszego nowego go\u015bcia spoza Uk\u0142adu S\u0142onecznego, czyli komety 3I\/ATLAS, pokazuj\u0105, \u017ce jej jasno\u015b\u0107 ro\u015bnie szybciej, ni\u017c dotychczas zak\u0142adano. Do niedawna zwyk\u0142a si\u0119 ona…<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":4067,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[15,18],"tags":[],"class_list":["post-4066","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-swiat","category-top-news"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/radiopoloniawinnipeg.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4066","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/radiopoloniawinnipeg.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/radiopoloniawinnipeg.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiopoloniawinnipeg.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiopoloniawinnipeg.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4066"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/radiopoloniawinnipeg.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4066\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiopoloniawinnipeg.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4067"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/radiopoloniawinnipeg.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4066"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiopoloniawinnipeg.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4066"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiopoloniawinnipeg.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4066"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nW publikacji badacze dopuszczaj\u0105 jednak, \u017ce kometa mo\u017ce by\u0107 stara \u2013 mo\u017cliwe, \u017ce zosta\u0142a wyrzucona z systemu planetozymali w pocz\u0105tkowym stadium ewolucji pewnego uk\u0142adu planetarnego. Uwa\u017ca si\u0119, \u017ce 3I\/ATLAS przemierza\u0142 przestrze\u0144 mi\u0119dzygwiezdn\u0105 przez miliardy lat, zanim trafi\u0142 do nas. P\u00e9rez\u2011Couto i jego zesp\u00f3\u0142 okre\u015blaj\u0105 ten obiekt jako \u2026 kluczowe \u017ar\u00f3d\u0142o wiedzy o galaktycznych planetozymalnych lodowych<\/strong>.
\nInnymi s\u0142owy, formowanie si\u0119 uk\u0142ad\u00f3w planetarnych jest procesem chaotycznym \u2013 zderzenia, gromadzenie si\u0119 materii, wyrzucanie zewn\u0119trznych element\u00f3w. W procesach oczyszczenia dynamiki bardzo cz\u0119sto dochodzi do wyrzutu materia\u0142u, zw\u0142aszcza z zewn\u0119trznych, lodowych obszar\u00f3w system\u00f3w. W artykule autorzy pisz\u0105: \u201eprzestrze\u0144 mi\u0119dzygwiezdna powinna by\u0107 wype\u0142niona planetozymalami\u201d.
\nIstniej\u0105 te\u017c inne mechanizmy, kt\u00f3re mog\u0142y wp\u0142yn\u0105\u0107 na tu\u0142aczk\u0119 tego obiektu po Drodze Mlecznej \u2013 na przyk\u0142ad bliskie przeloty gwiazd lub rozpad pod wp\u0142ywem si\u0142 p\u0142ywowych komet. Dlatego, jak czytamy w publikacji: poznanie pochodzenia obiekt\u00f3w mi\u0119dzygwiezdnych jest kluczowe, by zrozumie\u0107 skuteczno\u015b\u0107 procesu formowania planet, rozmieszczenie substancji lotnych i organicznych w galaktyce oraz ewolucj\u0119 dynamiki uk\u0142ad\u00f3w planetarnych.
\nA wszystko to zaczyna si\u0119 od niewielkiej lodowej bry\u0142y (wiemy, \u017ce to cia\u0142o lodowe, bo 3I\/ATLAS wytworzy\u0142 ogon, jak to maj\u0105 w zwyczaju komety).<\/p>\n
\n7 sierpnia 2025 roku NASA opublikowa\u0142a now\u0105 ocen\u0119 wielko\u015bci j\u0105dra 3I\/ATLAS. Ustalono je najpierw na 20\u202fkm (1 lipca), potem skorygowano do 10\u202fkm (koniec lipca), a najnowsze dane z teleskopu Hubble\u2019a sugeruj\u0105, \u017ce j\u0105dro ma zaledwie 5,6\u202fkm \u015brednicy. Niekt\u00f3rzy astronomowie uwa\u017caj\u0105, \u017ce mo\u017ce by\u0107 jeszcze mniejsze \u2013 tylko oko\u0142o 320 metr\u00f3w!
\nDeborah Byrd z EarthSky przeprowadzi\u0142a wywiad z Colinem Orionem Chandlerem z Instytutu DiRAC Uniwersytetu Waszyngto\u0144skiego na temat tych szacunk\u00f3w.<\/p>\n
\nZesp\u00f3\u0142 pod kierownictwem Bin Yanga z Instituto de Estudios Astrof\u00edsicos w Chile stwierdzi\u0142, \u017ce kometa 3I\/ATLAS zawiera sporo lodu wodnego, a jej py\u0142 jest podobny do tego, jaki podaje si\u0119 dla planetoid typu D. W naszym Uk\u0142adzie S\u0142onecznym planetoidy typu D kr\u0105\u017c\u0105 poza pasem g\u0142\u00f3wnym planetoid i zawieraj\u0105 zwi\u0105zki organiczne, w\u0119giel i krzemiany bezwodne.
\nTu\u017c po odkryciu 1 lipca 2025 roku astronomowie spekulowali, \u017ce 3I\/ATLAS mo\u017ce by\u0107 najstarsz\u0105 komet\u0105, jak\u0105 kiedykolwiek zaobserwowano. Matthew Hopkins z Uniwersytetu Oksfordzkiego oszacowa\u0142, \u017ce ma ona ponad 7 miliard\u00f3w lat \u2014 czyli o 3 miliardy lat starsza od Uk\u0142adu S\u0142onecznego!<\/p>\n
\nTeleskop Hubble\u2019a wykona\u0142 zdj\u0119cie 3I\/ATLAS 21 lipca 2025 roku.<\/p>\n
\nTak ogromna szybko\u015b\u0107 komety zn\u00f3w potwierdza jej mi\u0119dzygwiezdny rodow\u00f3d \u2013 musi porusza\u0107 si\u0119 z wysok\u0105 pr\u0119dko\u015bci\u0105, aby opu\u015bci\u0107 grawitacyjne oddzia\u0142ywanie S\u0142o\u0144ca.
\nMarshall Eubanks (fizyk i radioastronom VLBI oraz wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cyciel Space Initiatives) stwierdzi\u0142, \u017ce w pa\u017adzierniku 3I\/ATLAS minie Marsa w odleg\u0142o\u015bci oko\u0142o 0,4 jednostki astronomicznej \u2013 co sprawi, \u017ce kometa b\u0119dzie ledwo dostrzegalna przez sond\u0119 Mars Reconnaissance Orbiter.
\nGdy kometa zbli\u017cy si\u0119 do S\u0142o\u0144ca, b\u0119dzie widoczna na porannym niebie.
\nKometa 3I\/ATLAS, obiekt mi\u0119dzygwiezdny, obecnie ja\u015bnieje szybciej ni\u017c przypuszczano. 3 pa\u017adziernika przelot obok Marsa mo\u017ce by\u0107 jednym z ciekawszych wydarze\u0144 obserwacyjnych tego roku.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"