{"id":8782,"date":"2026-04-30T12:15:12","date_gmt":"2026-04-30T16:15:12","guid":{"rendered":"https:\/\/radiopoloniawinnipeg.com\/index.php\/2026\/04\/30\/humboldt-park-pierwsza-stolica-polskiej-ameryki\/"},"modified":"2026-04-30T12:15:12","modified_gmt":"2026-04-30T16:15:12","slug":"humboldt-park-pierwsza-stolica-polskiej-ameryki","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/radiopoloniawinnipeg.com\/index.php\/2026\/04\/30\/humboldt-park-pierwsza-stolica-polskiej-ameryki\/","title":{"rendered":"Humboldt Park &#8211; pierwsza stolica polskiej Ameryki"},"content":{"rendered":"<h3>Zanim Polonia mia\u0142a domy w Algonquin, mia\u0142a Humboldt Park. Przez 80 lat to by\u0142a nasza dzielnica, nasz rynek, nasz ratusz. Tu Polonia doros\u0142a. I st\u0105d posz\u0142a dalej. W obliczu majowych patriotycznych \u015bwi\u0105t warto przypomnie\u0107 sobie, sk\u0105d wyszli\u015bmy.<\/h3>\n<p><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"size-custom-full-size wp-image-146795 aligncenter\" src=\"https:\/\/tygodnikprogram.com\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/odkrywamy-chicago-636x424.jpg\" alt=\"\" width=\"636\" height=\"424\" \/><\/p>\n<p><strong>Polish Downtown<\/strong><br \/>\nEmigracja popowstaniowa i\u00a0zarobkowa trafia\u0142a na\u00a0zach\u00f3d od\u00a0centrum Chicago. Pow\u00f3d by\u0142 prosty: praca w\u00a0fabrykach i\u00a0rze\u017aniach, tanie mieszkania i\u00a0ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Stanis\u0142awa Kostki. Wok\u00f3\u0142 parafii na\u00a0Noble Street wyr\u00f3s\u0142 Polish Downtown. Jego zielonym sercem by\u0142 Humboldt Park. To\u00a0w\u0142a\u015bnie pod\u00a0\u015bw. Stanis\u0142awem odby\u0142y si\u0119 pierwsze w\u00a0Chicago obchody 100-lecia Konstytucji 3 Maja. Msze, akademie, manifestacja polsko\u015bci \u2013 cho\u0107 Polski nie by\u0142o na\u00a0mapie. To\u00a0z\u00a0Humboldt Park wyruszy\u0142a pierwsza Parada 3 Maja: parafie, organizacje, orkiestry. Tak zacz\u0119\u0142a si\u0119 tradycja, kt\u00f3ra trwa do\u00a0dzi\u015b.<\/p>\n<p><strong>Z\u0142ote lata Polish Downtown<\/strong><br \/>\n11 wrze\u015bnia 1904 w\u00a0parku ods\u0142oni\u0119to pomnik Tadeusza Ko\u015bciuszki d\u0142uta Kazimierza Chodzi\u0144skiego. Przez 70 lat to\u00a0pod\u00a0nim ko\u0144czy\u0142y si\u0119 parady i\u00a0uroczysto\u015bci narodowe. Wtedy Division Street zyska\u0142a miano \u201ePolskiej Madison Avenue\u201d, a\u00a0Milwaukee Avenue \u2013 \u201ePolish Broadway\u201d. Dzia\u0142a\u0142y tu\u00a0polskie gazety, banki, sklepy, piekarnie i\u00a0dziesi\u0105tki innych biznes\u00f3w. Polish Downtown by\u0142o najwi\u0119kszym skupiskiem Polak\u00f3w poza Warszaw\u0105. Dziesi\u0105tki tysi\u0119cy rodzin tworzy\u0142y samowystarczaln\u0105 spo\u0142eczno\u015b\u0107: praca, szko\u0142a, ko\u015bci\u00f3\u0142 i\u00a0sklepy \u2013 wszystko na\u00a0miejscu.<\/p>\n<p><strong>W\u00a0poszukiwaniu lepszych warunk\u00f3w<\/strong><br \/>\nPo\u00a0II wojnie \u015bwiatowej Polonia zacz\u0119\u0142a korzysta\u0107 z\u00a0mo\u017cliwo\u015bci, jakie dawa\u0142a Ameryka: kredyty dla\u00a0weteran\u00f3w, rozw\u00f3j przedmie\u015b\u0107, samoch\u00f3d w\u00a0ka\u017cdej rodzinie. Kierunek migracji by\u0142 jasny: z\u00a0Humboldt Park na\u00a0p\u00f3\u0142nocny zach\u00f3d \u2013 Avondale i\u00a0okolice bazyliki \u015bw. Jacka (s\u0142ynne Jackowo), a\u00a0potem Jefferson Park, Norwood Park, Harwood Heights, Mount Prospect, Schaumburg, a\u017c\u00a0po\u00a0dalekie Algonquin czy\u00a0Crystal Lake. Decydowa\u0142y lepsze szko\u0142y, du\u017ce domy i\u00a0praca w\u00a0nowych biurowcach przy autostradach. W\u00a0po\u0142owie lat 70. Parada 3 Maja zosta\u0142a przeniesiona do\u00a0\u015br\u00f3dmie\u015bcia, na\u00a0Dearborn, by\u00a0dotrze\u0107 do\u00a0szerszej publiczno\u015bci. W\u00a01978 r. pomnik Ko\u015bciuszki r\u00f3wnie\u017c przeniesiono z\u00a0Humboldt Park na\u00a0Solidarity Drive nad jeziorem, gdzie stoi do\u00a0dzi\u015b.<\/p>\n<p><strong>Latynosi zamiast Polak\u00f3w<\/strong><br \/>\nDzi\u015b Humboldt Park to\u00a0dzielnica g\u0142\u00f3wnie latynoska. Po\u00a0polskiej przesz\u0142o\u015bci zosta\u0142y nazwy: Pulaski Road, Kosciuszko Park oraz ko\u015bcio\u0142y \u015bw. Stanis\u0142awa Kostki i\u00a0Tr\u00f3jcy \u015awi\u0119tej, gdzie nadal odprawiane s\u0105\u00a0msze po\u00a0polsku. Gdzie jest dzi\u015b Polonia? No\u00a0c\u00f3\u017c &#8211; zmieni\u0142a adres z\u00a060622 na\u00a060018, 60056, 60173, 60540. Z\u00a0gwaru na\u00a0cisz\u0119. Z\u00a0kamienicy na\u00a0ranch house. Nowe pokolenia wybieraj\u0105 dobre szko\u0142y i\u00a0w\u0142asny dom z\u00a0ogr\u00f3dkiem, zachowuj\u0105c j\u0119zyk, tradycje i\u00a0dum\u0119 z\u00a0korzeni.<\/p>\n<p>2 maja 2026 r. 135. Parada 3 Maja przejdzie Columbus Drive. P\u00f3jd\u0105 w\u00a0niej mieszka\u0144cy ca\u0142ego Chicagolandu \u2013 tak\u017ce wnuki i\u00a0prawnuki tych, kt\u00f3rzy 135 lat temu maszerowali z\u00a0Humboldt Park. Humboldt Park to\u00a0pocz\u0105tek, a\u00a0jego historia to\u00a0nie opowie\u015b\u0107 o\u00a0tym, co\u00a0min\u0119\u0142o. To\u00a0historia o\u00a0tym, jak daleko mo\u017cna zaj\u015b\u0107. Od\u00a0walizki\u2026 do\u00a0w\u0142asnego domu. Od\u00a0jednej ulicy\u2026 do\u00a0ca\u0142ej metropolii. I\u00a0o\u00a0tym przypomina nam ka\u017cda kolejna Parada 3 Maja.<\/p>\n<p>Do\u00a0zobaczenia w\u00a0downtown!<br \/>\nRuda<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Zanim Polonia mia\u0142a domy w Algonquin, mia\u0142a Humboldt Park. Przez 80 lat to by\u0142a nasza dzielnica, nasz rynek, nasz ratusz. Tu Polonia doros\u0142a. I st\u0105d&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":14,"featured_media":8783,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[19],"tags":[],"class_list":["post-8782","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-magazyn"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/radiopoloniawinnipeg.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8782","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/radiopoloniawinnipeg.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/radiopoloniawinnipeg.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiopoloniawinnipeg.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/14"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiopoloniawinnipeg.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8782"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/radiopoloniawinnipeg.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8782\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiopoloniawinnipeg.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8783"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/radiopoloniawinnipeg.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8782"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiopoloniawinnipeg.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8782"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiopoloniawinnipeg.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8782"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}